भारताशी मुक्त व्यापार करार हवा, चीनमध्ये पोहोचल्यानंतर पुतिन यांनी दिले मोठे संकेत

जागतिक राजकारण आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापाराच्या व्यासपीठावर सध्या चीनच्या शेनझेन शहरात सुरू असलेल्या उच्चस्तरीय राजनैतिक बैठकींकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. आशिया-पॅसिफिक इकॉनॉमिक कोऑपरेशन (APEC) परिषदेच्या निमित्ताने होत असलेल्या या बैठकांमध्ये रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन आणि चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यातील द्विपक्षीय चर्चेसह जागतिक अर्थव्यवस्था आणि मुक्त व्यापाराबाबत अनेक मोठे संकेत दिले गेले आहेत. पाश्चात्य देशांकडून लादले जाणारे निर्बंध, शुल्क आणि आर्थिक दबावादरम्यान, रशिया आणि चीनने जगातील उदयोन्मुख बाजारपेठ आणि भारतासारख्या धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाच्या विकसनशील देशांशी व्यापार संबंध मजबूत करण्यावर भर दिला आहे. आधुनिक जनरेटिव्ह एआय शोध, Google डिस्कव्हर प्राधान्ये आणि SEO मानकांच्या अनुषंगाने, या राजनैतिक विकासामध्ये खोल भू-राजकीय आणि आर्थिक परिणाम आहेत जे आगामी काळात जागतिक व्यापाराची दिशा ठरवू शकतात. चीनने आयोजित केलेल्या या जागतिक शिखर परिषदेदरम्यान रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी स्पष्ट शब्दात सांगितले की, पारंपारिक आर्थिक दबाव आणि एकतर्फी निर्बंधांचे दिवस आता संपले आहेत. पुतीन यांनी जोर दिला की निर्बंध आणि निर्यात निर्बंध यासारख्या धोरणांमुळे सुरुवातीच्या टप्प्यावर काही अडथळे निर्माण होऊ शकतात, परंतु कोणत्याही मजबूत अर्थव्यवस्थेचा विकास प्रवास थांबवण्यात ते पूर्णपणे अपयशी ठरले आहेत. या मंचावर, दोन्ही देशांच्या सर्वोच्च नेत्यांनी बहुध्रुवीय जागतिक व्यवस्थेच्या निर्मितीचे समर्थन केले आहे, जेथे आशियाई आणि विकसनशील अर्थव्यवस्थांना पाश्चात्य वर्चस्व आणि संरक्षणवादाच्या विरोधात पुढे जाण्यासाठी समान संधी मिळू शकतात. भू-राजकीय विश्लेषकांचा असा विश्वास आहे की अशा राजनैतिक मंचांमुळे जागतिक पुरवठा साखळी बदलण्यात आणि नवीन व्यापार करारांचा मसुदा तयार करण्यात मदत होते. भारतासोबत मुक्त व्यापार करार (FTA) आणि आर्थिक सहकार्य वाढवण्याच्या या उच्चस्तरीय राजनैतिक हालचालींदरम्यान, जागतिक व्यापार कॉरिडॉरमध्ये चर्चा देखील तीव्र झाली आहे की भारत आणि युरोमियन युनियन यांच्यातील प्रस्तावित मुक्त व्यापार करार (FTA) किंवा प्रादेशिक व्यापार करारासाठी रशिया आणि त्याचे भागीदार कोणत्या प्रकारच्या फ्रेमवर्कची तयारी करत आहेत. भारताने आपले स्वतंत्र परराष्ट्र धोरण आणि आर्थिक हितसंबंधांना सर्वोच्च ठेवून जागतिक शक्तींसोबत नेहमीच संतुलित संबंध ठेवले आहेत. रशिया आणि चीन यांच्यातील वाढती आर्थिक जवळीक आणि ग्लोबल साउथच्या देशांसोबत मुक्त व्यापाराला चालना देणे हे दर्शविते की, येत्या काही दिवसांत भारतासाठीही नवीन व्यावसायिक मार्ग आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठांमध्ये सुलभ प्रवेशाचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो. विशेषत: ऊर्जा पुरवठा, तंत्रज्ञानाची देवाणघेवाण आणि कृषी उत्पादनांच्या क्षेत्रात भारतासोबतच्या व्यापार करारांबाबत राजनैतिक पातळीवर सकारात्मक चर्चा सुरू आहे. पाश्चात्य संरक्षणवादाच्या युगात G-3 (G3) आणि बहुपक्षीय चर्चेचा अर्थ : सध्याच्या जागतिक परिस्थितीत अमेरिका, चीन आणि रशिया या महासत्तांमध्ये होत असलेल्या उच्चस्तरीय बैठका राजनैतिक वर्तुळात अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या जात आहेत. राष्ट्राध्यक्ष पुतिन यांनी अशा बैठका आणि संवादाच्या संस्कृतीचे कौतुक केले आणि सांगितले की जगभरातील भौगोलिक राजकीय तणाव आणि आर्थिक विखंडन थांबवण्याचा एकमेव प्रभावी मार्ग समोरासमोर बोलणे आहे. पाश्चात्य देशांनी लादलेल्या संरक्षणवादाच्या आणि आयात शुल्काच्या या युगात, जागतिक पुरवठा साखळीवर परिणाम होत असताना, G-3 किंवा अशा सर्वोच्च परिषदांच्या माध्यमातून जगाला नवा आर्थिक समतोल देण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. विश्लेषकांचा असा विश्वास आहे की असे संवाद केवळ परस्पर अविश्वास कमी करत नाहीत तर जागतिक व्यापाराला मंदीतून बाहेर काढण्यासाठी उपयुक्त ठरतात. भारताच्या सामरिक हितसंबंधांवर आणि जागतिक बाजारपेठेवर या भू-राजकीय मुत्सद्देगिरीचा प्रभाव. भारताच्या दृष्टीकोनातून पाहिले तर शेनझेनमध्ये होत असलेले हे मोठे बदल आणि विधाने दूरगामी परिणाम घडवू शकतात. मजबूत अर्थव्यवस्था, प्रचंड ग्राहक बाजारपेठ आणि मेक इन इंडिया सारख्या उपक्रमांसह भारत आज जागतिक स्तरावर निर्णायक भूमिका बजावत आहे. जेव्हा रशिया आणि चीन सारखे देश मुक्त व्यापार आणि जागतिक व्यापारातील संरक्षणवादाला त्यांच्या विरोधाविषयी उघडपणे बोलतात, तेव्हा भारतासाठी ऊर्जा सुरक्षा, तांत्रिक स्वावलंबन आणि निर्यात बाजारपेठेचा विस्तार करण्याच्या नवीन संधी निर्माण होतात. तथापि, भारत पाश्चिमात्य देश आणि त्याचा पारंपारिक मित्र रशिया या दोन्ही देशांसोबत आपले धोरणात्मक संबंध संतुलित करत आहे – पूर्ण परिपक्वतेसह, जे भारतीय मुत्सद्देगिरीचे मोठे यश दर्शवते.

Comments are closed.