इराणवरील हल्ल्याचा खरा सूत्रधार कोण? ट्रम्प यांना या मुस्लिम मित्राचे खासगी फोन येत असत

नवी दिल्ली: अमेरिका आणि इस्रायलने मिळून इराणवर हल्ला केल्यावर पश्चिम आशियात प्रचंड खळबळ उडाली होती. या हल्ल्यात इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांचा मृत्यू झाला होता. तेहरानच्या राज्य माध्यमांनी याची पुष्टी केली आणि अनेक लोक भावूक झाले. ८६ वर्षीय खमेनेई जवळपास ४० वर्षे इराणमध्ये सत्तेत होते.

आता अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी असे धोकादायक पाऊल का उचलले हा मोठा प्रश्न आहे, तर अमेरिकन गुप्तहेर संस्थांनी इराणकडून तत्काळ धोका नसल्याचे सांगितले होते.

हल्ल्याचे कारण काय?

हा हल्ला अमेरिका आणि इस्रायलची संयुक्त योजना होती. ज्याला 'ऑपरेशन एपिक फ्युरी' असे नाव देण्यात आले. तसेच या हल्ल्याचे लक्ष्य तेहरानमधील खमेनी यांचे घर आणि कार्यालय होते.

इराणच्या तस्नीम आणि फार्स या वृत्तसंस्थांनी खमेनेई यांच्यासह त्यांची मुलगी, जावई, नात आणि सून यांचाही या हल्ल्यात मृत्यू झाल्याचे वृत्त दिले आहे. इराणमध्ये 40 दिवसांचा राजकीय शोक आणि 7 दिवसांची सुट्टी जाहीर करण्यात आली. इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्सने म्हटले की, देशाने एक महान नेता गमावला आहे.

ट्रम्प यांच्यावर दबाव कोणी आणला?

ट्रम्प यांच्यावर हल्ला करण्यासाठी त्यांच्या प्रादेशिक मित्रांनी खूप दबाव आणल्याचे अहवालात म्हटले आहे. एका प्रमुख मुस्लिम देशाने म्हटले की, इराणवर कारवाई करण्यासाठी यापेक्षा चांगली वेळ असू शकत नाही. गेल्या एका महिन्यात ट्रम्प यांना अनेक वैयक्तिक फोन आले. हे कॉल्स सौदी अरेबियाचे क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान यांचे होते.

सौदी अरेबिया बाहेरून शांततेची चर्चा करत राहिला, पण अंतर्गतपणे इराणविरुद्ध कठोर पावले उचलण्याची शिफारस केली जात होती. या दबावात इस्रायलचाही सहभाग होता.

गुप्त संभाषणाचे रहस्य

ट्रम्प आणि मोहम्मद बिन सलमान यांच्यातील हे फोन कॉल्स अत्यंत गोपनीय होते. हे अधिकृत बैठकीपासून वेगळे ठेवण्यात आले. प्रसारमाध्यमांनाही याची माहिती नव्हती आणि अमेरिकन अधिकाऱ्यांनाही संपूर्ण माहिती देण्यात आली नव्हती.

बाहेर मुत्सद्देगिरी चालू होती, पण बंद दाराच्या मागे लष्करी हल्ले आखले जात होते. या गुप्त चर्चाच शेवटी हल्ल्याचा आधार बनल्या, ज्यामुळे संपूर्ण परिसर युद्धाच्या उंबरठ्यावर आला, असे सूत्रांचे मत आहे.

इस्रायलची भूमिका

इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू अनेक दिवसांपासून इराणचा आण्विक कार्यक्रम आणि नेत्यांवर कारवाई करण्याची मागणी करत होते. तेहरानचा प्रभाव कमी करण्याची हीच संधी असल्याचे त्यांनी ट्रम्प यांना पटवून दिले. अमेरिका आणि इस्रायलने एकत्र हल्ला केला.

समीक्षक विचारत आहेत की जेव्हा अमेरिकन गुप्तचरांनी धमकी नाकारली होती, मग एवढी मोठी कारवाई का? पण मित्र राष्ट्रांनी ट्रम्प यांना समजावून सांगितले की इराणला कमजोर करण्याची हीच योग्य वेळ आहे.

खमेनी यांच्याबाबत ट्रम्प यांचे विधान

ट्रम्प यांनी त्यांच्या ट्रुथ सोशल प्लॅटफॉर्मवर लिहिले की, खमेनीसारख्या निर्दयी नेत्याचा अंत न्याय्य आहे. त्यांनी इराणी जनतेला आपली राजवट बदलण्याचे आवाहन केले आणि ही संधी एका पिढीतून एकदाच येते. इराणी लोकांच्या स्वातंत्र्यासाठी हे पाऊल उचलल्याचा ट्रम्पचा दावा आहे. मात्र आता या हल्ल्यामुळे परिसरात काय बदल होणार हे पाहायचे आहे.