पावसाळ्यात किडनीवर ताण का वाढतो? या खास टिप्स पाळा, तुमची किडनी निरोगी ठेवण्यासाठी आरोग्य तज्ज्ञांचा महत्त्वाचा सल्ला

पावसाळ्यात कोणती काळजी घ्यावी?
पावसाळ्यात किडनीच्या आजारांचा धोका का वाढतो?
किडनी स्वच्छ ठेवण्यासाठी उपाय?

मान्सूनमुळे उष्णतेपासून दिलासा मिळत असला तरी या ऋतूत संसर्ग, दूषित पाण्यामुळे होणारे आजार आणि डिहायड्रेशनचा धोका वाढतो. त्यामुळे मूत्रपिंड च्या आजाराने त्रस्त असलेल्या रुग्णांनी या काळात विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे. योग्य ती खबरदारी घेतल्यास पावसाळ्यातही किडनीचे आरोग्य चांगले ठेवता येते. याबाबत डॉ डॉ ज्योती बनसोडे, नेफ्रोलॉजिस्ट आणि किडनी ट्रान्सप्लांट स्पेशलिस्ट, न्यूरा हॉस्पिटल्स, वाशी, नवी मुंबई सविस्तर माहिती दिली आहे.(छायाचित्र सौजन्य – istock)

फूड डिव्होर्स म्हणजे नक्की काय? आवडत्या पदार्थांपासून दूर जाण्याचा ट्रेंड वाढत आहे

पावसाळ्यामुळे आल्हाददायक हवामान येते, पण संसर्गजन्य रोग, दूषित अन्न-पाणी आणि हंगामी आजारांचा धोकाही वाढतो. त्यामुळे किडनीच्या आजाराने त्रस्त असलेल्या रुग्णांनी अधिक सतर्क राहण्याची गरज आहे. क्रॉनिक किडनी डिसीज (CKD), डायलिसिस रुग्ण, किडनी प्रत्यारोपण रुग्ण किंवा वारंवार मुतखडा ग्रस्त असलेल्या रुग्णांनी डॉक्टरांनी दिलेल्या सूचनांचे काटेकोरपणे पालन करावे. नियमित तपासणी, योग्य उपचार आणि आवश्यक ती खबरदारी घेतल्यास पावसाळ्यात किडनीचे आरोग्य सुरक्षित ठेवता येते.

पावसाळ्यात किडनीच्या रुग्णांना जास्त धोका असतो

मूत्रपिंडाचा आजार असलेल्या अनेक रुग्णांची रोगप्रतिकारक शक्ती कमकुवत असते. त्यामुळे त्यांना युरिनरी ट्रॅक्ट इन्फेक्शन (यूटीआय), डिहायड्रेशन, पोट इन्फेक्शन, लेप्टोस्पायरोसिस तसेच विविध व्हायरल इन्फेक्शन होण्याची शक्यता असते. या संसर्गामुळे मूत्रपिंडावर अतिरिक्त ताण पडतो.

याव्यतिरिक्त, किडनी प्रत्यारोपण रुग्ण किंवा इम्युनोसप्रेसिव्ह औषधे घेत असलेल्यांना मूत्रमार्गात संक्रमण, न्यूमोनिया, इन्फ्लूएन्झा आणि बुरशीजन्य संक्रमणासारखे श्वसन विषाणूजन्य आजारांचा धोका वाढतो. त्यामुळे अशा रुग्णांनी पावसाळ्यात विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे.

पावसाळ्यात कोणती काळजी घ्यावी?

पावसाळ्यात स्वच्छतेकडे विशेष लक्ष द्या. उकळलेले थंड केलेले किंवा शुद्ध केलेले पाणी प्या. अस्वच्छ अन्न आणि रस्त्यावरील अन्न खाणे टाळा. शक्यतो ताजे, घरगुती आणि संतुलित आहार घ्या.

डॉक्टरांनी सांगितलेली औषधे नियमितपणे घ्या आणि त्यात व्यत्यय आणू नका. अतिवृष्टी किंवा इतर कारणांमुळे डायलिसिसच्या रुग्णांनी डायलिसिस चुकवू नये. किडनी स्टोन असलेल्या रुग्णांनी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार पुरेसे पाणी प्यावे, तर दीर्घकालीन मूत्रपिंडाचा आजार असलेल्या रुग्णांनी द्रवपदार्थाचे सेवन आणि आहार याबाबतच्या सूचनांचे काटेकोरपणे पालन करावे.

ताप, लघवी करताना वेदना किंवा जळजळ, पाय किंवा चेहऱ्यावर सूज येणे, लघवी कमी होणे, उलट्या किंवा जुलाब अशी लक्षणे आढळल्यास ताबडतोब डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

स्व-औषध टाळा. वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय वेदनाशामक औषध घेऊ नका, विशेषत: ताप किंवा शरीरदुखीसाठी, कारण काही औषधे मूत्रपिंडाच्या कार्यावर विपरित परिणाम करू शकतात.

चिखलात किंवा साचलेल्या पाण्यात अनवाणी चालणे टाळा. यामुळे लेप्टोस्पायरोसिस आणि बुरशीजन्य संसर्गाचा धोका कमी होतो. मधुमेह असलेल्या रुग्णांसाठी ही काळजी विशेषतः महत्वाची आहे.

मद्यपान न करणाऱ्यांमध्ये यकृताच्या कर्करोगाचा धोका का वाढत आहे? 'हे' जीवनशैलीतील बदल यकृतावरील चरबी नष्ट करतील

डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार इन्फ्लूएंझा आणि न्यूमोकोकल लस वेळेवर घेणे फायदेशीर आहे. विशेषत: दीर्घकालीन मूत्रपिंडाचा आजार असलेल्या रुग्णांनी आणि मूत्रपिंड प्रत्यारोपणाच्या रुग्णांनी या लसीकरणाबाबत जागरुक असणे आवश्यक आहे.

पावसाळ्यात योग्य आहार, स्वच्छता, नियमित औषधे, वेळेवर तपासणी आणि डॉक्टरांच्या सूचनांचे पालन करून मूत्रपिंडाशी संबंधित गुंतागुंत टाळता येते. त्यामुळे किडनीच्या रुग्णांनी पावसाळ्यात अधिक सतर्क राहून आरोग्याची योग्य काळजी घेणे आवश्यक आहे.