संरक्षण क्षेत्रातील विदेशी आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी आणि देशातच संरक्षण उपकरणे तयार करण्यासाठी केंद्र सरकारने मोठा निर्णय घेतला आहे. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी 3,070 कोटी रुपयांची संरक्षण उपकरणे देशात तयार करण्यात येणार असल्याची घोषणा केली आहे. यामुळे भारतीय संरक्षण उद्योग, विशेषत: लघु आणि मध्यम उद्योग, सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग तसेच नवीन तंत्रज्ञानावर काम करणाऱ्या कंपन्यांना मोठी संधी उपलब्ध होणार आहे.
संरक्षण मंत्रालयाने स्वदेशीकरणाची सहावी यादी जाहीर केली आहे. या यादीत 405 संरक्षण वस्तूंचा समावेश करण्यात आला आहे. यापुढे या वस्तू परदेशातून आयात करण्याऐवजी देशांतर्गत उत्पादकांकडून खरेदी करण्यावर भर दिला जाणार आहे. या यादीमध्ये विविध सुटे भाग, लहान यंत्रणा घटक, उप-प्रणाली, उपकरणे भाग आणि संरक्षण उपकरणांमध्ये वापरण्यात येणारा कच्चा माल यांचा समावेश आहे. म्हणजेच देशात केवळ मोठी शस्त्रे किंवा लष्करी वाहने बनविण्यावर लक्ष केंद्रित केले जात नाही, तर या मोठ्या यंत्रणांमध्ये लागणारा प्रत्येक लहान-मोठा भाग देशातच बनवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
नवीन यादीमध्ये समाविष्ट केलेल्या अनेक वस्तूंचा वापर भारतीय लष्कराच्या आवश्यक संरक्षण उपकरणांमध्ये केला जातो. हलकी हेलिकॉप्टर, रणगाडे आणि हलके लढाऊ विमान यासाठी लागणारे विविध भाग देशात तयार केले जातील. यामुळे हेलिकॉप्टर किंवा लढाऊ विमानाचा कोणताही छोटा भाग तुटल्यास परदेशातून आयात करण्याची गरज कमी होईल. त्याची निर्मिती आणि पुरवठा देशातच केल्यास वेळ आणि परकीय चलन दोन्हीची बचत होईल.
देशात संरक्षण उपकरणांचे उत्पादन वाढवण्यासाठी संरक्षण मंत्रालयाने 'सृजन' पोर्टल सुरू केले आहे. याद्वारे देशांतर्गत कंपन्यांना परदेशातून आयात केलेली संरक्षण उपकरणे देशात तयार करण्याची संधी दिली जाते. या पोर्टलवर स्वदेशीकरणासाठी आतापर्यंत ३३ हजारांहून अधिक संरक्षण वस्तू उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत. त्यापैकी 15 हजार 700 हून अधिक वस्तूंची देशात यशस्वीपणे निर्मिती करण्यात आली आहे.
भारताच्या संरक्षण उत्पादनातही गेल्या काही वर्षांत लक्षणीय वाढ झाली आहे. संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, 2025-26 या आर्थिक वर्षात भारताचे संरक्षण उत्पादन रेकॉर्ड 1 लाख 78 हजार कोटी रुपयांवर पोहोचले आहे. गेल्या 12 वर्षात देशाचे संरक्षण उत्पादन जवळपास चार पटीने वाढले आहे. त्यामुळे संरक्षण उपकरणांचे स्वदेशीकरण आणि देशांतर्गत उत्पादनाला चालना दिल्याने भारताचे संरक्षण सामर्थ्य आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. एकूणच, 3,700 कोटी रुपयांच्या संरक्षण उपकरणांचे स्वदेशीकरण हा केवळ आयात कमी करण्याचा निर्णय नाही, तर भारताची संपूर्ण संरक्षण उत्पादन साखळी देशांतर्गत मजबूत करण्याचा प्रयत्न आहे.
हेही वाचा-
अमेरिकेला भारतासारखी निवडणूक यंत्रणा हवी आहे
Comments are closed.