इराण युद्धामुळे अमेरिकेच्या तोंडचे ‘तेल’ पळाले! आपत्कालीन कच्च्या तेलाचा साठा दोन वर्षांतील नीचांकी पातळीवर

इराण युद्धामुळे निर्माण झालेले तेलाचे संकट आता अमेरिकेपर्यंत पोहोचले आहे. जगातील सर्वात शक्तिशाली राष्ट्र म्हणवणाऱ्या अमेरिकेचा तेलसाठा मोठ्या प्रमाणात कमी झाला आहे. यूएस एनर्जी इन्फॉर्मेशन ॲडमिनिस्ट्रेशनच्या ताज्या आकडेवारीनुसार १५ मे रोजी संपलेल्या आठवड्यात व्यावसायिक कच्च्या तेलाचा साठा ७.९ दशलक्ष बॅरलने कमी झाला आहे. ७.९ दशलक्ष बॅरल म्हणजेच १.२५ अब्ज लिटर कच्च्या तेलाची ही घट खूप जास्त आहे.

अरब देशांनी लादलेल्या तेल निर्बंधानंतर कच्च्या तेलाचा पुरवठा सुनिश्चित करण्यासाठी १९७० च्या दशकात अमेरिकेचा सामरिक पेट्रोलियम साठा तयार करण्यात आला होता. अमेरिकेच्या ऊर्जा विभागाच्या मते, हा जगातील सर्वात मोठा आपत्कालीन साठा आहे. मात्र, यावेळी इराण युद्धामुळे हा साठाही कमी झाला आहे. अमेरिकेचा आपत्कालीन कच्च्या तेलाचा साठा दोन वर्षांतील नीचांकी पातळीवर पोहोचला आहे.

यूएस स्ट्रॅटेजिक पेट्रोलियम रिझर्व्ह (SPR) मध्ये देखील आणखी ९.९ दशलक्ष बॅरलची घट झाली आहे. SPR हा अमेरिकेचा आपत्कालीन कच्च्या तेलाचा साठा आहे. ही सलग आठव्या आठवड्यातील घट आहे. या घटीमुळे यूएस स्ट्रॅटेजिक पेट्रोलियम रिझर्व्ह जुलै २०२४ च्या पातळीवर आला आहे.

अमेरिकेच्या व्यावसायिक कच्च्या तेलाच्या साठ्यातील आणि स्ट्रॅटेजिक पेट्रोलियम रिझर्व्हमधील घट एकत्र केली, तर युद्धामुळे अमेरिकेचा एकूण तेलसाठा १७.८ दशलक्ष बॅरलने कमी झाला आहे. होर्मुझ सामुद्रधुनीच्या नाकेबंदीमुळे तेलवाहू जहाजांच्या वाहतुकीवर परिणाम झाला आहे. त्यामुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणारा जागतिक तेल व्यापार दररोज अंदाजे १६ दशलक्ष बॅरलने कमी झाला आहे. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय पुरवठा कमी झाला आहे आणि जगभरातील तेल शुद्धीकरण कारखाने व सरकारांवरील दबाव वाढला आहे.

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील संकटानंतर, अमेरिकेने आपल्या तेल शुद्धीकरण कारखान्यांमध्ये कच्च्या तेलाच्या शुद्धीकरणाला गती दिली आहे. ईआयएच्या आकडेवारीनुसार, गेल्या आठवड्यात अमेरिकेतील तेल शुद्धीकरण कारखाने ९१.६% क्षमतेने कार्यरत होते. उद्योग क्षेत्रातील आकडेवारीनुसार, या आठवड्यात अमेरिकेतील सामान्य पेट्रोलची राष्ट्रीय सरासरी किंमत प्रति गॅलन ४.४९ डॉलरपर्यंत वाढली आहे. या दशकाच्या सुरुवातीला रशियाने युक्रेनवर केलेल्या आक्रमणानंतरच्या ऊर्जा संकटानंतरची ही सर्वोच्च पातळी आहे. अमेरिका सध्या जगातील सर्वात मोठ्या तेल उत्पादक देशांपैकी एक आहे. त्यामुळे, अमेरिकेतील तेलाच्या पुरवठ्यात आणि मागणीतील बदलांचा परिणाम संपूर्ण ऊर्जा बाजारावर होतो.