राष्ट्रीय राजकारण : देशाच्या राजकारणात भूकंपाची चिन्हे; आणखी एक मोठा पक्ष कोसळण्याच्या मार्गावर आहे

pc: आनंदबाजार

पश्चिम बंगालच्या राजकारणात पडद्यामागे मोठी उलथापालथ होत असल्याच्या बातम्या येत आहेत. विधानसभा निवडणुकीचे निकाल जाहीर झाल्यापासून राज्यातील राजकीय वातावरणात सातत्याने बदल होत आहेत. पश्चिम बंगालच्या माजी मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांच्या तृणमूल काँग्रेसला अंतर्गत राजीनामे आणि एकापाठोपाठ एक असे अनेक धक्के बसत आहेत. दरम्यान, बंगालच्या राजकारणातून एक फार मोठी बातमी समोर येत आहे, त्यामुळं ममता बॅनर्जी आणि अभिषेक बॅनर्जी सोडून ‘नवा तृणमूल काँग्रेस’ पक्ष स्थापन करण्याची चर्चा जोरात आली आहे.

अंतर्गत असंतोष, बंडखोर नेत्यांच्या कारवाया आणि काही आमदारांच्या छुप्या बैठका यामुळे महाराष्ट्रासारखी राजकीय परिस्थिती बंगालमध्ये पुनरावृत्ती होऊ शकते, अशी चर्चा राजकीय वर्तुळात आहे.

व्हिसलब्लोअर आमदारावर कारवाई आणि बंडाची ठिणगी
पक्षातील कथित स्वाक्षरीच्या मुद्द्याबाबत उघडपणे पक्षाविरोधात आवाज उठवल्याबद्दल म्हणजेच 'व्हिसलब्लोअर'ची भूमिका बजावल्याबद्दल टीएमसीने आपल्या दोन आमदारांवर कठोर कारवाई केली आहे. या प्रकरणी टीएमसीने ऋतब्रत बंदोपाध्याय आणि संदिपन साहा यांची पक्षातून हकालपट्टी केली आहे. मिळालेल्या माहितीनुसार, या दोन आमदारांची पक्षातून हकालपट्टी केल्यानंतर ममता बॅनर्जी आणि अभिषेक बॅनर्जी यांच्या नेतृत्वाला पाठिंबा देण्यासाठी पक्षांतर्गत नवा गट आणि नवा पक्ष तयार करण्यात येत असल्याची धक्कादायक बाब समोर आली आहे.

अंतर्गत संघर्ष वाढत आहे
या दोन आमदारांची हकालपट्टी झाल्याने आता टीएमसीमधील अंतर्गत कलह समोर आला आहे. निवडणुकीनंतर पक्षात सर्व काही सुरळीत होत नसल्याचे या घडामोडींवरून स्पष्ट होत आहे. पक्षातून हकालपट्टी केलेले आमदार आणि काही नाराज गट एकत्र येऊन नवा राजकीय पर्याय निर्माण करण्याच्या तयारीत आहेत, अशा परिस्थितीत आगामी काळात ममता बॅनर्जी यांच्या अडचणी वाढण्याची शक्यता आहे. या संभाव्य नव्या पक्षाच्या चर्चेने पश्चिम बंगालच्या राजकीय वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे.

सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, जवळपास 15 ते 20 आमदार अशा नेत्यांच्या संपर्कात आहेत, जे पक्षात दबावगट तयार करून नेतृत्वावर दबाव आणण्याचा प्रयत्न करत आहेत. मात्र, यापैकी एकाही आमदाराने उघडपणे बंडखोरी केली नाही.

महाराष्ट्राशी तुलना का?
बंगालमध्ये सध्या जे काही सुरू आहे त्याची तुलना महाराष्ट्राच्या राजकारणाशी केली जात आहे. 2022 मध्ये एकनाथ शिंदे यांनी उद्धव ठाकरेंविरोधात बंड केल्याने शिवसेनेत मोठी फूट पडली होती. पुढे शिंदे गट हीच खरी शिवसेना मानली गेली.

त्यानंतर अजित पवार यांनी राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये फूट पाडून शरद पवारांची पकड कमकुवत केली. दोन्ही ठिकाणी बंद दाराआड बैठका, आमदारांमधील नाराजी आणि नेतृत्वाविरोधात वाढता रोष अशी परिस्थिती सुरू झाली.

बंगालमध्येही अशीच चर्चा सुरू आहे. तृणमूल काँग्रेसमध्ये स्वतंत्र सत्ताकेंद्रांची निर्मिती आणि निवडणुकीतील पराभवानंतर नेत्यांमधील नाराजी यामुळे या अटकळांना आणखी खतपाणी मिळाले आहे.

खरंच टीएमसीमध्ये फूट पडणार का?
राजकीय विश्लेषकांच्या मते, सध्या पश्चिमेत महाराष्ट्रासारखी बंडखोरी होण्याची शक्यता कमी आहे. कारण आजवर कोणत्याही मोठ्या गटाने नेतृत्वाला उघडपणे विरोध केलेला नाही. कोणत्याही विभाजनासाठी मोठ्या संख्येने आमदार आणि संघटनात्मक नेत्यांचा पाठिंबा आवश्यक असेल. असे असले तरी, दोन आमदारांची हकालपट्टी, ममता बॅनर्जी यांचा पक्षात फूट पडल्याचा जाहीर आरोप आणि सततच्या नाराजीच्या बातम्यांवरून स्पष्टपणे दिसून येते की टीएमसीचे नेतृत्व ही धमकी गांभीर्याने घेत आहे.

आगामी काळात आणखी आमदारांनी बंडखोर नेत्यांना उघडपणे पाठिंबा दिल्यास पश्चिम बंगालच्या राजकारणात मोठा बदल होऊ शकतो. सध्या सर्वांचे लक्ष ममता बॅनर्जी यांच्या पुढील वाटचालीकडे आणि पक्षांतर्गत सुरू असलेल्या गोंधळाकडे आहे.