जागतिक बँकेचा मोठा इशारा, जागतिक अर्थव्यवस्था संकटात! भारताच्या GDP वर हे नवीनतम अपडेट

मध्यपूर्वेत सुरू असलेले भयंकर युद्ध आणि प्रचंड तणावाच्या पार्श्वभूमीवर जागतिक बँकेने अतिशय चिंताजनक इशारा दिला आहे. जागतिक बँकेने गुरुवारी 2026 साठी जागतिक वाढीचा अंदाज 2.5% पर्यंत कमी केला. बँकेने स्पष्ट शब्दात चेतावणी दिली आहे की जर ऊर्जा पुरवठ्यातील व्यत्यय अधिक गंभीर झाला आणि वित्तीय बाजारांवर मोठा दबाव निर्माण झाला तर जागतिक विकास दर केवळ 1.3% पर्यंत खाली येऊ शकतो.

बँकेने आपल्या अर्धवार्षिक अहवाल 'ग्लोबल इकॉनॉमिक प्रॉस्पेक्ट्स' मध्ये म्हटले आहे की 2025 मध्ये जागतिक वाढ 2.9% होती, जी जानेवारीच्या अंदाजापेक्षा 0.2 टक्के जास्त आहे. त्याच वेळी, जानेवारीच्या तुलनेत 2026 सालासाठीचा त्याचा अंदाज 0.1 टक्क्यांनी कमी झाला आहे. 2019 च्या उत्तरार्धात कोविड महामारी सुरू झाल्यापासून ही घसरण सर्वात कमी आहे. दुसरीकडे, जागतिक बँकेने आर्थिक वर्ष 2027 मध्ये भारताच्या GDP वाढीचा अंदाज 6.6 टक्के ठेवला आहे, जो आर्थिक वर्ष 2026 मधील अंदाजे 7.7 टक्क्यांपेक्षा कमी आहे.

अमेरिकेच्या अर्थव्यवस्थेवर हा मोठा अंदाज वर्तवण्यात आला होता

या जागतिक संकटाच्या काळात जागतिक बँकेने अमेरिकेच्या आर्थिक अंदाजात कोणतीही कपात केलेली नाही. जागतिक बँकेला अजूनही पूर्ण आशा आहे की जगातील सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था म्हणजेच अमेरिका या वर्षी 2.2% च्या वेगाने वाढेल. हे जानेवारीच्या अंदाजाप्रमाणेच आहे आणि 2025 च्या 2.1% अंदाजापेक्षा किंचित जास्त आहे.

एक प्रमुख ऊर्जा उत्पादक म्हणून, जगातील सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था तेल आणि नैसर्गिक वायू आयात करणाऱ्या देशांपेक्षा मजबूत आणि अधिक सुरक्षित स्थितीत आहे. यासोबतच, अमेरिकन अर्थव्यवस्थेला तिथल्या मोठ्या कर कपात आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रात वेगाने होत असलेली प्रचंड गुंतवणूक यांचा मोठा फायदा होत आहे. मात्र, एवढे करूनही सर्वसामान्य अमेरिकन नागरिक पेट्रोल आणि इतर दैनंदिन वस्तूंच्या वाढत्या किमतींमुळे हैराण आहेत.

दुसरीकडे, जगातील उर्वरित अर्थव्यवस्थांवर याचा खूप वाईट परिणाम होत आहे. जागतिक बँक विकसनशील आणि उदयोन्मुख बाजारपेठेतील देशांच्या वाढीचा अंदाज 0.4 टक्क्यांनी कमी करून 3.6% वर आणत आहे, जो साथीच्या रोगानंतरचा सर्वात कमी स्तर आहे. बँकेचे म्हणणे आहे की या देशांमध्ये सुरू असलेल्या संघर्षामुळे, ऊर्जा पुरवठा साखळी गंभीरपणे विस्कळीत झाली आहे आणि ऊर्जेच्या किमतींमध्ये प्रचंड वाढ झाल्यामुळे बाजारातील आत्मविश्वास कमी झाला आहे, ज्यामुळे आर्थिक क्रियाकलाप अत्यंत कमकुवत झाले आहेत.

चीनचा वेग मंदावला, भारत अजूनही आघाडीवर राहील

जगातील दुसरी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था मानल्या जाणाऱ्या चीनचा आर्थिक विकास दर यावर्षी केवळ 4.2% राहण्याचा अंदाज आहे. हे 2025 च्या 5% आणि या वर्षासाठी बँकेने जानेवारीमध्ये केलेल्या 4.4% अंदाजापेक्षा खूपच कमी आहे. या मंदीच्या काळातही, भारत पुन्हा एकदा जगातील सर्वात वेगाने वाढणारी मोठी अर्थव्यवस्था राहण्याची अपेक्षा आहे, या वर्षी 6.6% विकास दर आहे; तथापि, हे भारताच्या 2025 च्या 7.7% च्या आकड्यापेक्षा खूपच कमी आहे. त्याच वेळी, युरो चलन वापरणाऱ्या 21 युरोपीय देशांचा एकत्रित विकास दर या वर्षी फक्त 0.8% असण्याचा अंदाज आहे, जो 2025 मधील 1.4% पेक्षा कमी आहे.

इराण आणि इस्रायल युद्धाचा परिणाम संपूर्ण जगावर दिसून येत आहे

मध्यपूर्वेत अमेरिका आणि इस्रायलच्या हल्ल्यांना आक्रमक प्रत्युत्तर देत इराणने 'स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ' पूर्णपणे बंद केली आहे. हा सागरी मार्ग आहे ज्यातून जगातील तेल आणि नैसर्गिक वायूचा एक पंचमांश भाग जातो. हा मार्ग बंद झाल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात ऊर्जेच्या किमती झपाट्याने वाढल्या आहेत.

जागतिक बँकेचा अंदाज आहे की बेंचमार्क ब्रेंट क्रूड ऑइलची किंमत या वर्षी सरासरी $94 प्रति बॅरल इतकी असेल, जी 2025 च्या तुलनेत 36% जास्त आहे आणि बँकेने जानेवारीमध्ये केलेल्या मागील अंदाजापेक्षा 50% जास्त आहे. या भयंकर युद्धामुळे खतांच्या जागतिक व्यापारावरही वाईट परिणाम झाला आहे, ज्याचा मोठा भाग पर्शियन गल्फमधून निर्यात केला जातो. तज्ज्ञांच्या मते, यामुळे आगामी काळात अन्नपदार्थांची तीव्र टंचाई निर्माण होऊ शकते, कारण गरीब आणि मध्यमवर्गीय शेतकरी वाढीव खर्च टाळण्यासाठी शेतात खतांचा वापर कमी करू शकतात.