आयुर्वेदाच्या भविष्यासाठी जैवविविधता संवर्धन, महिला सक्षमीकरण आवश्यक : राष्ट्रपती !

भारताच्या राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी बुधवारी नवी दिल्लीतील ऑल इंडिया इन्स्टिट्यूट ऑफ आयुर्वेद (AIIA) येथे आयोजित आयुर्वेदिक शस्त्रक्रियेवर आधारित तीन दिवसीय आंतरराष्ट्रीय परिसंवाद 'सौश्रुतम 2026' चे उद्घाटन केले. सुश्रुत जयंतीनिमित्त आयुष मंत्रालयाच्या अंतर्गत AIIA तर्फे आयोजित या चर्चासत्रात देश-विदेशातील नामवंत सर्जन, संशोधक, शिक्षणतज्ज्ञ आणि धोरणकर्ते सहभागी होत आहेत.

यावेळी, राष्ट्रपतींनी AIIA येथे अत्याधुनिक AI-सक्षम 3 टेस्ला हाय-फील्ड MRI सुविधेचे उद्घाटन केले आणि 'आयुर्वेदाच्या महिला पदवीधरांच्या व्यावसायिक जीवनाचे मूल्यमापन: भारतीय औषधांच्या राष्ट्रीय आयोगाने (NCISM) प्रकाशित केलेल्या अभ्यास अहवालाचे प्रकाशनही केले.

आपल्या अभिभाषणात राष्ट्रपती म्हणाले की, आचार्य सुश्रुतांच्या अद्वितीय योगदानाने जगात वैज्ञानिक आणि पद्धतशीर शस्त्रक्रियेचा पाया घातला होता आणि आयुर्वेदाचा आरोग्याबाबतचा समग्र दृष्टीकोन आजही आधुनिक आरोग्य व्यवस्थेत अतिशय समर्पक आहे.

आयुर्वेदाच्या शाश्वत विकासासाठी जैवविविधतेचे संवर्धन अत्यंत महत्त्वाचे असून औषधी वनस्पतींची उपलब्धता सुनिश्चित करण्याबरोबरच पारंपरिक ज्ञानाचे शास्त्रीय प्रमाणीकरण व्हायला हवे, असे ते म्हणाले.

आयुर्वेदाच्या क्षेत्रात महिलांच्या अधिकाधिक सहभागाचे आवाहन करून राष्ट्रपती म्हणाले की, महिला व्यावसायिकांच्या दीर्घकालीन कारकीर्दीच्या विकासात येणाऱ्या आव्हानांना सामूहिक प्रयत्नातून सामोरे जावे.

आयुष मंत्रालयाच्या जागतिक स्तरावर आयुर्वेदाच्या प्रचाराचे कौतुक करताना ते म्हणाले की, आधुनिक तंत्रज्ञान, आधुनिक वैद्यकीय उपकरणे आणि वैज्ञानिक संशोधन यांच्याशी पारंपरिक ज्ञानाचा समन्वय आयुर्वेदाच्या शक्यता आणि त्याची विश्वासार्हता सातत्याने वाढवत आहे.

'सौश्रुतम 2026' सारख्या घटना पुराव्यावर आधारित आयुर्वेदिक औषध पद्धतीला अधिक बळकट करण्यासाठी आणि तिची जागतिक स्वीकृती वाढवण्यासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावतील, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

उद्घाटन समारंभाला केंद्रीय आयुष मंत्रालयाचे राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार) प्रतापराव जाधव, दिल्लीचे लेफ्टनंट गव्हर्नर तरनजीत सिंग संधू आणि आयुष मंत्रालयाचे सचिव वैद्य राजेश कोटेचा हे विशेष अतिथी म्हणून उपस्थित होते.

दिल्लीचे लेफ्टनंट गव्हर्नर तरनजीत सिंग संधू म्हणाले की, भारताची सभ्यता शक्ती त्याच्या समृद्ध ज्ञान परंपरांमध्ये आहे, ज्यामध्ये आयुर्वेदाचे अमूल्य आणि चिरस्थायी योगदान आहे. ते म्हणाले की, जगभरातील आरोग्य यंत्रणा आधुनिक औषधांसोबतच प्रतिबंधात्मक, समग्र आणि जीवनशैलीवर आधारित वैद्यकीय दृष्टिकोनाचे महत्त्व ओळखत आहेत.

आयुर्वेदाची जागतिक विश्वासार्हता आणि स्वीकृती वाढवण्यासाठी वैज्ञानिक संशोधन, पुराव्यावर आधारित अभ्यास आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्य मजबूत करण्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली. ते म्हणाले की, एआयआयएसारख्या संस्था दर्जेदार शिक्षण, संशोधन आणि नवोपक्रमाच्या माध्यमातून पारंपारिक ज्ञान आणि आधुनिक विज्ञान यांचा समन्वय साधण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत.

केंद्रीय आयुष मंत्रालयाचे राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार) आणि आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण राज्यमंत्री प्रतापराव जाधव म्हणाले की, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेतृत्वाखाली आयुर्वेदाला जागतिक स्तरावर अभूतपूर्व मान्यता आणि नवी ऊर्जा मिळाली आहे.

ते म्हणाले की, आयुर्वेदिक शस्त्रक्रियेच्या क्षेत्रातील उत्कृष्टतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्य मजबूत करण्यासाठी 'सौश्रुतम 2026' हे एक महत्त्वाचे व्यासपीठ आहे. एनसीआयएसएम अभ्यासाचा संदर्भ देत, त्यांनी महिला आयुर्वेद पदवीधरांना करिअरच्या विकासात भेडसावणाऱ्या आव्हानांवर प्रकाश टाकला आणि नेतृत्व, संशोधन आणि क्लिनिकल सेवांमध्ये त्यांचा सहभाग वाढवण्यासाठी धोरणात्मक हस्तक्षेप आणि संस्थात्मक समर्थनाच्या गरजेवर भर दिला.

तरुण आयुर्वेद व्यावसायिकांना राष्ट्र उभारणी आणि जागतिक आरोग्य सेवेमध्ये सक्रिय योगदान देण्यासाठी प्रोत्साहित करण्याची गरजही त्यांनी अधोरेखित केली.

कार्यक्रमात पाहुण्यांचे स्वागत करताना, अखिल भारतीय आयुर्वेद संस्थेचे संचालक, प्रा. (वैद्य) पीके प्रजापती म्हणाले की, 'सौश्रुतम 2026' हा शास्त्रीय आयुर्वेदिक शस्त्रक्रिया ज्ञान आणि समकालीन वैज्ञानिक प्रगती यांच्या समन्वयासाठी एक महत्त्वाचा टप्पा आहे.

ते म्हणाले की, राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर शैक्षणिक सहकार्य मजबूत करण्यासाठी, उच्च दर्जाच्या संशोधनाला चालना देण्यासाठी आणि आयुर्वेदिक शस्त्रक्रियेतील क्लिनिकल उत्कृष्टतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी हे परिसंवाद महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावेल.

नव्याने बांधलेल्या AI-सक्षम 3 टेस्ला हाय-फील्ड MRI सुविधेमुळे AIIA च्या क्लिनिकल सेवा मजबूत होतील, आयुर्वेद आणि आधुनिक वैद्यक यांच्यातील एकात्मिक संशोधनाला गती मिळेल आणि रुग्णांना दर्जेदार आणि परवडणारी इमेजिंग सेवा उपलब्ध होईल.

या तीन दिवसीय आंतरराष्ट्रीय चर्चासत्रात भारताव्यतिरिक्त थायलंड, इस्रायल, ऑस्ट्रिया, युनायटेड किंगडम, श्रीलंका, इंडोनेशिया, नेपाळ आणि ग्रीस या नऊ देशांतील तज्ज्ञ सहभागी होत आहेत. त्याच्या वैज्ञानिक कार्यक्रमात मुख्य व्याख्याने, पॅनेल चर्चा, कार्यशाळा आणि सर्जिकल सिस्टीम, क्षरसूत्र, अग्निकर्म, रोबोटिक सर्जरी, इंटिग्रेटिव्ह ऑन्कोलॉजी आणि संशोधनाच्या इतर उदयोन्मुख क्षेत्रांवर तांत्रिक सत्रे यांचा समावेश आहे.

'सौश्रुतम 2026' चे उद्दिष्ट पुराव्यावर आधारित संवादाला चालना देणे, नवनिर्मितीला प्रोत्साहन देणे आणि आयुर्वेदिक शस्त्रक्रियेच्या क्षेत्रात जागतिक सहकार्य मजबूत करणे हे आहे.