गोव्यात १ डिसेंबरपासून जनगणना

पुढील वर्षी विधानसभा निवडणुका होणाऱ्या राज्यांमधील कार्यक्रमात बदल

वृत्तसंस्था/ नवी दिल्ली

केंद्र सरकारने 2027 च्या जनगणनेचे एक सुधारित वेळापत्रक जाहीर केले आहे. गोवा, उत्तर प्रदेश, पंजाब आणि उत्तराखंडमधील बर्फवृष्टी न होणाऱ्या भागांमध्ये 1 डिसेंबर 2026 ते 4 जानेवारी 2027 या कालावधीत लोकसंख्येची मोजणी केली जाईल. पुढील वर्षी विधानसभा निवडणुका होणार असलेल्या राज्यांना अनुसरून हा निर्णय घेण्यात आला आहे.

भारताचे रजिस्ट्रार जनरल (आरजीआय) आणि जनगणना आयुक्त मृत्युंजय कुमार नारायण यांनी शनिवारी जारी केलेल्या राजपत्र अधिसूचनेत जनगणनेच्या तारखांची घोषणा करण्यात आली. डिसेंबरपासून प्रत्यक्ष जनगणना सुरू होणाऱ्या राज्यांमधील नागरिकांना 16 नोव्हेंबर ते 30 नोव्हेंबर 2026 या कालावधीत स्व-गणना, म्हणजेच त्यांच्या जनगणनेच्या माहितीची स्व-नोंदणी करण्याचा पर्याय देखील उपलब्ध असेल, असेही कळविण्यात आले आहे.

5 ते 9 जानेवारी दरम्यान पुनरावलोकन फेरी

अधिसूचनेनुसार, मुख्य जनगणना प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर 5 ते 9 जानेवारी 2027 या कालावधीत पुनरावलोकन फेरी आयोजित केली जाईल. गोवा, उत्तर प्रदेश, पंजाब आणि उत्तराखंडमधील बर्फवृष्टीग्रस्त भाग वगळता, सर्व प्रदेशांसाठी जनगणनेची संदर्भ तारीख 5 जानेवारी 2027 रोजी मध्यरात्री 12:00 वाजता निश्चित करण्यात आली आहे. याचा अर्थ असा की, लोकसंख्येच्या माहितीसाठी अधिकृत संदर्भ बिंदू 5 जानेवारी 2027 रोजी मध्यरात्री 00:00 वाजता असेल.

बर्फाच्छादित भागांसाठी स्वतंत्र तारीख

सरकारने बर्फाच्छादित आणि दुर्गम भागांसाठी स्वतंत्र व्यवस्था देखील केली आहे. लडाख, जम्मू काश्मीरमधील बर्फवृष्टीग्रस्त भाग, तसेच हिमाचल प्रदेश आणि उत्तराखंडमधील बर्फवृष्टीग्रस्त भागांसाठी जनगणनेची संदर्भ तारीख 1 ऑक्टोबर 2026 रोजी मध्यरात्री 12:00 वाजता असेल. देशाच्या उर्वरित भागासाठी, संदर्भ तारीख 1 मार्च 2027 अशी आधीच निश्चित करण्यात आली आहे.

निवडणूक राज्यांवर लक्ष केंद्रीत

जनगणनेच्या वेळापत्रकातील बदलाची वेळ राजकीयदृष्ट्याही महत्त्वपूर्ण आहे. गोवा, पंजाब, उत्तर प्रदेश आणि उत्तराखंड व्यतिरिक्त मणिपूर विधानसभेचा कार्यकाळही मे 2027 पर्यंत संपणार आहे. या राज्यांमध्ये पुढील वर्षी विधानसभा निवडणुका होणार आहेत. 2027 ची जनगणना ही देशाची लोकसंख्या, सामाजिक-आर्थिक स्थिती आणि इतर महत्त्वपूर्ण जनसांख्यिकीय माहिती अद्ययावत करण्याची एक मोठी प्रक्रिया असेल. यावेळी डिजिटल तंत्रज्ञान आणि स्वयं-गणना यांसारख्या वैशिष्ट्यांचाही या प्रक्रियेत समावेश केला जात आहे.