नवी दिल्ली. रशिया आणि चीनमधील आर्थिक संबंध सातत्याने दृढ होत आहेत. दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय व्यापार गेल्या तीन दशकांत अनेक पटींनी वाढला असून तो २०० अब्ज डॉलर्सच्या पुढे गेला आहे. या वाढत्या व्यवसायामुळे दोन्ही देशांमधील धोरणात्मक भागीदारीला नवे बळ मिळाले आहे.
रशियाच्या ऊर्जा क्षेत्रातील कंपनी रोझनेफ्टचे प्रमुख इगोर सेचिन यांच्या मते, रशिया आणि चीन मिळून जगातील सुमारे एक तृतीयांश ऊर्जा उत्पादन करतात. दोन्ही देशांमधील व्यापारात स्थानिक चलनांचा म्हणजे रुबल आणि युआनचा वापरही लक्षणीय वाढला आहे, त्यामुळे पाश्चात्य चलनांवरचे अवलंबित्व कमी झाले आहे.
ऊर्जा व्यवसाय हा सर्वात मोठा आधार बनला
रशिया हा चीनला तेल आणि कोळशाचा प्रमुख पुरवठादार आहे. चीनच्या एकूण तेल आयातीत रशियाचा वाटा सुमारे २३ टक्के आहे. चीनच्या कोळसा आयातीतही रशियाचा महत्त्वाचा वाटा आहे. दोन्ही देशांमध्ये अणुऊर्जेशी संबंधित व्यवसायातही सहकार्य वाढत आहे.
भारत-रशिया व्यापार किती पुढे आहे?
भारत आणि रशियामधील व्यापारही झपाट्याने वाढला असून तो सुमारे ७० अब्ज डॉलरच्या पातळीवर पोहोचला आहे. 2030 पर्यंत तो 100 अब्ज डॉलर्सपर्यंत नेण्याचे उद्दिष्ट दोन्ही देशांनी ठेवले आहे. मात्र, सध्या चीन-रशिया व्यापार भारत-रशिया व्यापारापेक्षा खूप पुढे आहे.
भारत प्रामुख्याने रशियाकडून कच्चे तेल, कोळसा आणि खते खरेदी करतो, तर रशियाला औषधे, इलेक्ट्रॉनिक वस्तू आणि इतर उत्पादने निर्यात करतो. तेलाच्या उच्च आयातीमुळे भारताची रशियासोबतची व्यापारी तूटही मोठी आहे.
त्याचबरोबर भारत आणि रशियानेही स्थानिक चलनात पेमेंटला प्रोत्साहन दिले आहे. त्यामुळे दोन्ही देशांच्या व्यवसायातील डॉलरवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी प्रयत्न तीव्र करण्यात आले आहेत. रशिया आणि चीन यांच्यातील वाढती आर्थिक आणि ऊर्जा भागीदारी आता जागतिक व्यापार आणि भूराजनीतीमध्ये मोठे बदल दर्शवित आहे.
Comments are closed.