झारखंडमधील साहिबगंज जिल्ह्यातील गंगा नदीच्या पाण्याच्या पातळीत सातत्याने वाढ होत असल्याने पूरस्थिती गंभीर बनली आहे. गंगेची पाणी पातळी २८.७० मीटरवर पोहोचली आहे, जी साहिबगंजमधील २७.२५ मीटरच्या निर्धारित धोक्याच्या चिन्हापेक्षा १.४५ मीटरने जास्त आहे. वाढत्या पाण्यामुळे जिल्ह्यातील डायरा भागातील अनेक गावांना पुराचा फटका बसला आहे. मोठ्या संख्येने कुटुंबे सुरक्षित स्थळी स्थलांतरित होत आहेत. दरम्यान, आपल्या वर्णनानुसार पुराच्या पाण्यात ५ वर्षाच्या मुलीचा बुडून मृत्यू झाल्याची घटनाही समोर आली आहे, त्यामुळे परिसरात भीतीचे व चिंतेचे वातावरण आहे. मुलीचा शोध आणि घटनेची तपशीलवार अधिकृत माहिती उपलब्ध स्त्रोतांकडून स्वतंत्रपणे पुष्टी होऊ शकली नाही.
साहिबगंजमधील पुराच्या तीव्रतेचा अंदाज गंगेच्या पाण्याच्या पातळीवरून लावता येतो. गुरुवारी सायंकाळी 6 वाजता नदीच्या पाण्याची पातळी 28.70 मीटर नोंदवण्यात आली. केंद्रीय जल आयोगाच्या आकडेवारीनुसार येथील धोक्याचे चिन्ह 27.25 मीटर आहे. म्हणजेच नदी धोक्याच्या चिन्हावरून दीड मीटरने वाहत आहे. यापूर्वी सकाळी 6 वाजता 28.67 मीटर आणि दुपारी 2 वाजता 28.69 मीटर एवढी पाणीपातळी नोंदवण्यात आली होती. पाणीपातळीत सातत्याने वाढ होत असल्याने प्रशासनाचीही चिंता वाढली आहे.
याआधी 2026 च्या महापुरातही साहिबगंजमधील गंगेच्या पाण्याची पातळी झपाट्याने वाढताना दिसली होती. 8 सप्टेंबरच्या अहवालात नदीच्या पाण्याची पातळी 28.47 मीटर नोंदवण्यात आली होती आणि त्यावेळीही केंद्रीय जल आयोगाने आणखी वाढ होण्याची शक्यता वर्तवली होती. याच अहवालात जिल्ह्यातील ५१ हजारांहून अधिक कुटुंबे म्हणजे सुमारे २.१६ लाख लोकांना पुराचा फटका बसल्याचे सांगण्यात आले. अनेक शहरी आणि ग्रामीण भागात पाणी पोहोचले होते.
सध्या दियारा भागात राहणाऱ्या कुटुंबांना साहिबगंजमध्ये सर्वाधिक समस्यांचा सामना करावा लागत आहे. गंगेचे पाणी सतत पसरत असल्याने दोन डझनहून अधिक गावात पुराचे पाणी शिरले आहे. अनेक कुटुंबांना घरातील सामान काढून सुरक्षित स्थळी जावे लागत आहे. काही लोक त्यांच्या घराच्या छतावर, उंच ठिकाणी किंवा रस्त्याच्या कडेला सामान घेऊन आसरा घेण्याचा प्रयत्न करत आहेत. पुराच्या काळात लहान मुले, वृद्ध, महिला आणि प्राण्यांना सुरक्षित स्थळी नेण्याचे मोठे आव्हान राहिले आहे.
तुम्ही दिलेल्या वर्णनानुसार या पुरात ५ वर्षाची मुलगी पाण्यात बुडाली. या घटनेने ग्रामस्थांची चिंता आणखी वाढली आहे. पुराच्या पाण्यात मुलांची सुरक्षितता हे सर्वात मोठे आव्हान बनते, कारण अनेक ठिकाणी घरे, शेत आणि रस्ते यांच्यामध्ये पाण्याची पातळी वेगाने वाढते. सामान्य रस्ते पाण्याखाली गेल्यानंतर लहान मुलांचा धोका वाढतो. तथापि, बुडण्याची घटना, बचाव कार्य आणि मुलीची स्थिती याबाबत अद्याप कोणताही स्वतंत्र अधिकृत अहवाल प्राप्त झालेला नाही, त्यामुळे या प्रकरणी पुढील प्रशासकीय माहितीसाठी प्रतीक्षा करणे आवश्यक आहे.
साहिबगंजमधील गंभीर पूरस्थिती पाहता जिल्हा प्रशासनाने मदत आणि बचाव कार्य तीव्र केले आहे. जिल्हा उपायुक्त दीपक कुमार दुबे यांच्या पुढाकाराने एनडीआरएफचे ३० सदस्यीय पथक साहिबगंजला पोहोचले आहे. पुराचे पाणी ओसरेपर्यंत जिल्ह्यात तळ ठोकण्यासाठी आणि गरज पडल्यास लोकांना वाचवण्यात मदत करण्यासाठी पथक तैनात करण्यात आले आहे. प्रशासनही पूरग्रस्त भागात मदत साहित्य पोहोचवत आहे.
एनडीआरएफची तैनाती अशा वेळी आली आहे जेव्हा जिल्ह्यातील अनेक भागांमध्ये सतत पाणी वाढत आहे. प्रशासन आधीच पूरग्रस्त भागावर लक्ष ठेवून आहे. यापूर्वी जिल्ह्यात 38 गोताखोर आणि 253 प्रशिक्षित आपत्ती स्वयंसेवकही सज्ज ठेवण्यात आले होते. गरज पडल्यास सुमारे 190 बोटी वापरासाठी सज्ज ठेवल्याची माहितीही समोर आली. हे दर्शविते की प्रशासन संभाव्य अधिक गंभीर परिस्थितीला तोंड देण्यासाठी संसाधने सक्रिय करत आहे.
पुराचा फटका फक्त गावांपुरता मर्यादित नाही. साहिबगंजच्या अनेक शहरी भागातही पाणी पोहोचले आहे. भारतीय कॉलनी, पाईप रोड, हबीबपूर, अलीनगर, शास्त्रीनगर, रसुलपूर डहाळा या सखल भागात पाणी साचले आहे. अनेक कुटुंबांना सुरक्षित स्थळी जावे लागले आहे. काही लोकांनी पंचायत इमारती आणि इतर सुरक्षित ठिकाणी आश्रय घेतला आहे.
सदर ब्लॉकमधील राजमहल आणि अनेक दियारा भागात परिस्थिती आणखी आव्हानात्मक आहे. वाढत्या पाण्यामुळे गावांमधील दळणवळणावर परिणाम झाला आहे. रस्ते पाण्याखाली गेल्याने वाहतूक कोंडी झाली आहे. अनेक ठिकाणी होड्या हे वाहतुकीचे मुख्य साधन बनले आहे. अशा परिस्थितीत आजारी व्यक्तीला रुग्णालयात नेणे किंवा आपत्कालीन परिस्थितीत तातडीने मदत करणे कठीण होऊ शकते.
पुराच्या काळात वीज व्यवस्थेबाबतही प्रशासनाने काळजी घेणे आवश्यक आहे. ज्या भागात ट्रान्सफॉर्मरपर्यंत पाणी पोहोचले आहे, तेथे सुरक्षेच्या कारणास्तव वीजपुरवठा बंद करण्यात आला आहे. पाणी ओसरल्यानंतर आणि परिस्थिती सुरळीत झाल्यानंतरच वीज पूर्ववत होईल, असे अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे. वीज पडण्यासारख्या घटना रोखण्यासाठी हे पाऊल आवश्यक मानले जात आहे.
पूरग्रस्त भागात पिण्याच्या स्वच्छ पाण्याचा प्रश्नही गंभीर बनत चालला आहे. अनेक ठिकाणी पुराच्या पाण्याने हातपंप व विहिरींना फटका बसला आहे. त्यामुळे दूषित पाण्यामुळे होणाऱ्या आजारांचा धोका वाढतो. प्रशासनानेही आरोग्य विभागाला सतर्क केले आहे. ठिकठिकाणी वैद्यकीय शिबिरे उभारण्याची तयारी करण्यात आली असून, तेथे डॉक्टर, परिचारिका आणि आरोग्य कर्मचारी अत्यावश्यक औषधांसह उपस्थित राहणार आहेत.
पुराचा परिणाम प्राण्यांवरही होत आहे. गावकऱ्यांना गुरांसाठी चारा घेण्याचा प्रश्न भेडसावत आहे. शेत व चारा पिके पाण्याखाली गेल्याने पशुपालकांच्या अडचणी वाढल्या आहेत. मदत साहित्यासोबतच अनेक भागात जनावरांसाठी चारा उपलब्ध करून देण्याचाही प्रयत्न सुरू आहे. प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी बोटीद्वारे वाड्याच्या बाधित भागात पोहोचून लोकांना खाद्यपदार्थ, बांगड्या, गूळ, मेणबत्त्या, ताडपत्री आणि चारा आदींचे वाटप केले.
प्रशासन लोकांना आवाहन करत आहे की वाढत्या पाण्याच्या दरम्यान धोका पत्करू नका आणि नदी, नाले किंवा जोरदार प्रवाह असलेल्या रस्ते ओलांडून जा. विशेषतः लहान मुलांना पाण्याभोवती एकटे सोडण्याची गरज नाही. पुराच्या वेळी अनेक ठिकाणी पाण्याची खोली दिसत नाही आणि जमिनीखाली खड्डे किंवा धूप होऊ शकते. अशा वेळी थोडासा निष्काळजीपणा केल्यास भीषण अपघात होऊ शकतो.
तसेच पूरग्रस्त कुटुंबांसाठी शाळा बंद ठेवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. उपलब्ध अहवालानुसार, बाधित भागातील शाळा १२ सप्टेंबरपर्यंत बंद ठेवण्याची सूचना देण्यात आली आहे. पुराच्या पाण्यातून शाळेत जाण्याच्या सक्तीपासून मुलांना वाचवणे हा यामागचा उद्देश आहे.
साहिबगंजमध्ये गंगेच्या विक्रमी जलपातळीचीही जोरदार चर्चा आहे. उपलब्ध अहवालानुसार, 2025 मध्ये साहिबगंजमधील गंगेची कमाल जलपातळी 28.70 मीटरपर्यंत पोहोचली होती, तर 2021 मध्ये ती 28.90 मीटर इतकी नोंदवण्यात आली होती. त्यामुळे 28.70 मीटरची सध्याची पातळी निश्चितच गंभीर आहे, परंतु उपलब्ध डेटाच्या आधारे त्याला “चार वर्षांचे रेकॉर्ड ब्रेकिंग” म्हणणे योग्य ठरणार नाही, कारण 2021 चे 28.90 मीटर यापेक्षा जास्त होते.
केंद्रीय जल आयोगाच्या रिअल-टाइम डेटामध्ये 10 सप्टेंबरच्या संध्याकाळी साहिबगंज येथे गंगेची पाणी पातळी 28.70 मीटर नोंदवली गेली आणि ती धोक्याच्या पातळीपेक्षा जास्त असल्याचे सांगण्यात आले. त्यावेळच्या नदीची स्थिर स्थितीही आकडेवारीवरून दिसून येते.
सध्या प्रशासनाचे प्राधान्य लोकांना सुरक्षित स्थळी पोहोचवणे, मदत साहित्य पुरवणे आणि कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीत तातडीने बचाव कार्य करणे हे आहे. एनडीआरएफ टीमच्या उपस्थितीमुळे पुरात अडकलेल्या लोकांना बाहेर काढण्याची क्षमता वाढेल. याशिवाय गरजेनुसार बोटी, गोताखोर आणि प्रशिक्षित स्वयंसेवक यांचाही वापर करता येईल.
साहिबगंजमधील पूरस्थिती देखील चिंताजनक आहे कारण गंगेचे पाणी धोक्याच्या चिन्हापेक्षा जास्त आहे आणि सतत सखल भागात पसरत आहे. घरात पाणी शिरल्याने लोकांना अन्न, पिण्याचे पाणी, वीज, जनावरांचा चारा, सुरक्षित वाहतूक अशा अनेक समस्यांना तोंड द्यावे लागत आहे. मुलांची सुरक्षा हा सर्वात संवेदनशील मुद्दा आहे आणि आपण वर्णन केलेल्या 5 वर्षाच्या मुलीच्या बुडण्याच्या घटनेने हा धोका समोर आणला आहे.
सध्या मुलीच्या बुडण्याच्या घटनेबाबत सविस्तर अधिकृत माहितीची प्रतीक्षा आहे. नवीनतम अहवाल आणि जल पातळी डेटा गंगा 28.70 मीटरपर्यंत पोहोचल्याची आणि पूरग्रस्त भागात NDRF तैनात असल्याची पुष्टी करतात. आगामी काळात साहिबगंजच्या पूरस्थितीसाठी नदीच्या पाण्याच्या पातळीत होणारा बदल अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे.
Comments are closed.