मॅरेथॉन म्हणजे नक्की काय? जाणून घ्या इतिहास, प्रकार आणि रंजक माहिती

मॅरेथॉन ही जगातील सर्वाधिक लोकप्रिय लांब पल्ल्याच्या धावण्याच्या स्पर्धांपैकी एक आहे. अधिकृत मॅरेथॉनचे अंतर 42.195 किलोमीटर म्हणजेच 26.2 मैल असते. हे अंतर पूर्ण करण्यासाठी धावपटूला वेगासोबतच सहनशक्ती, योग्य प्रशिक्षण, पोषण आणि मानसिक ताकदीचीही गरज असते.

मॅरेथॉनची सुरुवात कधी झाली?
मॅरेथॉनचा इतिहास प्राचीन ग्रीसशी जोडला जातो. इ.स.पू. 490 मध्ये ग्रीस आणि पर्शिया यांच्यात झालेल्या मॅरेथॉनच्या युद्धानंतर एका दूताने विजयाची बातमी देण्यासाठी मॅरेथॉनहून अथेन्सपर्यंत धाव घेतल्याची प्रसिद्ध कथा आहे. या कथेतून प्रेरणा घेत फ्रेंच शिक्षणतज्ज्ञ मिशेल ब्रेआल यांनी आधुनिक ऑलिम्पिकमध्ये मॅरेथॉन शर्यतीचा समावेश करण्याची कल्पना मांडली.

1896 मध्ये अथेन्स येथे झालेल्या पहिल्या आधुनिक ऑलिम्पिकमध्ये पहिली अधिकृत ऑलिम्पिक मॅरेथॉन झाली. मात्र त्या वेळी मॅरेथॉनचे अंतर आजच्या 42.195 किमी इतके निश्चित नव्हते.

42.195 किलोमीटर हे अंतर कसे ठरले?
1908 च्या लंडन ऑलिम्पिकमध्ये मॅरेथॉनचे अंतर 42.195 किमी ठेवण्यात आले. पुढे 1924 पासून हेच अंतर ऑलिम्पिक मॅरेथॉनसाठी कायम करण्यात आले आणि आज जगभरातील अधिकृत फुल मॅरेथॉनसाठी हेच प्रमाणित अंतर आहे.

मॅरेथॉनचे प्रकार कोणते?
आज मॅरेथॉनच्या अनेक स्वरूपातील शर्यती आयोजित केल्या जातात.
हाफ मॅरेथॉन: 21.0975 किमी
फुल मॅरेथॉन: 42.195 किमी
अल्ट्रा मॅरेथॉन: 42.195 किमीपेक्षा जास्त अंतर
ट्रेल मॅरेथॉन: डोंगर, जंगल किंवा नैसर्गिक मार्गांवर होणारी शर्यत
माउंटन मॅरेथॉन: मोठ्या चढ-उतारांसह डोंगराळ भागात होणारी स्पर्धा.
याशिवाय 5K, 10K आणि इतर रोड रनिंग स्पर्धाही धावपटूंमध्ये लोकप्रिय आहेत. मात्र तांत्रिकदृष्ट्या 42.195 किमीची शर्यतच फुल मॅरेथॉन म्हणून ओळखली जाते.

जगातील सर्वात जुनी मॅरेथॉन कोणती?
बोस्टन मॅरेथॉन ही जगातील सर्वात जुनी दरवर्षी आयोजित होणारी मॅरेथॉन मानली जाते. तिची पहिली स्पर्धा 19 एप्रिल 1897 रोजी झाली. पहिल्या स्पर्धेत 15 धावपटूंनी सहभाग घेतला आणि 10 जणांनी शर्यत पूर्ण केली. ही स्पर्धा 1896 च्या अथेन्स ऑलिम्पिकमधील मॅरेथॉनपासून प्रेरणा घेऊन सुरू करण्यात आली.

भारतातील सर्वात जुनी मॅरेथॉन कोणती?
पुणे इंटरनॅशनल मॅरेथॉन ही भारतातील सर्वात जुनी मॅरेथॉन म्हणून ओळखली जाते. तिची सुरुवात 1983 मध्ये झाली. मुंबई मॅरेथॉन 2004 मध्ये सुरू झाल्यानंतर भारतातील मॅरेथॉन संस्कृतीला मोठी लोकप्रियता मिळाली.

मॅरेथॉन ही केवळ शर्यत नसून शिस्त, सातत्य, सहनशक्ती आणि स्वतःच्या मर्यादा ओलांडण्याचा प्रवास आहे. त्यामुळेच जगभरातील लाखो धावपटू दरवर्षी मॅरेथॉनमध्ये सहभागी होतात.