महाराष्ट्र शेतीची उत्पादकता वाढवण्यासाठी AI आणि 'डिजिटल ट्विन लर्निंग' वर आधारित प्रकल्प राबवणार आहे

मुंबई, 21 ऑगस्ट (हि.स.) शेतीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञानाचा समावेश करण्याच्या दिशेने एक मोठे पाऊल उचलत महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी शुक्रवारी कृषी विभागाला कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि 'डिजिटल ट्विन लर्निंग' या विषयावर पथदर्शी प्रकल्प राज्यभर राबविण्याचे निर्देश दिले.

उपग्रह तंत्रज्ञान, ड्रोन, आयओटी सेन्सर्स आणि डेटा ॲनालिटिक्स यासारख्या प्रगत साधनांचा वापर करून पीक उत्पादन वाढवणे हा या उपक्रमाचा उद्देश आहे. त्याच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात, चाचणीसाठी 10,000 शेतकऱ्यांची निवड केली जाईल.

येथे आयोजित AI आणि डिजिटल ट्विन लर्निंग प्रोजेक्टच्या सादरीकरणादरम्यान हा निर्णय घेण्यात आला. या टप्प्यात ज्या मुख्य पिकांवर लक्ष केंद्रित केले जाईल त्यामध्ये कापूस, सोयाबीन, मटार (तुर), ऊस, संत्रा, हळद, कांदा आणि मका यांचा समावेश आहे.

या बैठकीत बोलताना मुख्यमंत्री फडणवीस म्हणाले की, बारामतीच्या ॲग्रिकल्चरल डेव्हलपमेंट ट्रस्टने हवामान बदल, पाण्याची टंचाई, मातीची सुपीकता कमी होणे, उत्पादन खर्च वाढणे यासारख्या समस्यांवर मात करण्यासाठी हा उपक्रम सुरू केला आहे.

पिकांची वाढ, पाण्याची गरज, जमिनीतील ओलावा, हवामानाची परिस्थिती आणि कीड हल्ल्यांशी संबंधित विविध स्त्रोतांकडून माहिती गोळा करून एक एकीकृत डिजिटल प्रणाली तयार करण्यावर त्यांनी भर दिला.

मुख्यमंत्र्यांनी सांगितले की, मशीन लर्निंगद्वारे या डेटाचे विश्लेषण करून, राज्य प्रत्येक शेतकऱ्याला पिकाशी संबंधित विशिष्ट सल्ला देऊ शकेल, ज्यामुळे निविष्ठा खर्च कमी होईल आणि शेतीतून एकूण उत्पन्न वाढेल.

राज्याचे कृषी मंत्री दत्तात्रय भरणे म्हणाले की, एआय आधारित शेती ही राज्य सरकारची प्राथमिकता असून या प्रकल्पामुळे महाराष्ट्राच्या कृषी क्षेत्रात क्रांतिकारी बदल घडून येतील, असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला.

सकाळ माध्यम समूहाचे अध्यक्ष प्रताप पवार यांनी राज्य सरकारच्या पाठिंब्याचे कौतुक करून असे प्रभावी विकास उपक्रम मोठ्या प्रमाणावर राबविण्यासाठी राज्याचे सहकार्य आवश्यक असल्याचे सांगितले.

ॲग्रिकल्चरल डेव्हलपमेंट ट्रस्टचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी नीलेश नलावडे यांनी पथदर्शी प्रकल्पाचे निकाल सादर केले. ऊस लागवडीच्या सुरुवातीच्या चाचण्यांमध्ये खूप चांगले परिणाम मिळाले.

ते म्हणाले की सरासरी उत्पादन 65.45 टन प्रति एकर वरून 73.12 टन प्रति एकर म्हणजे सरासरी 17.66 टन प्रति एकर वाढले.

ते म्हणाले, “एआय-आधारित सिंचन व्यवस्थापनामुळे सरासरी 42 टक्के पाण्याची बचत झाली, ज्यामुळे प्रति हेक्टर सुमारे 90,000 लिटर पाण्याची दररोज बचत होऊ शकते. एआयद्वारे ड्रोनमधून घेतलेल्या प्रतिमांचे विश्लेषण करून, पिकांचे रोग लवकर ओळखले जाऊ शकतात आणि सिंचन आणि फवारणीशी संबंधित महत्त्वाची माहिती थेट शेतकऱ्यांच्या मोबाइल फोनवर पाठविली जाऊ शकते.”

सरकारी निवेदनानुसार, सुरुवातीच्या चाचणीने 10,000 हून अधिक शेतकऱ्यांना चांगले परिणाम दिले आहेत, त्यामुळे राज्य सरकार संपूर्ण राज्यात लागू करण्यापूर्वी या मॉडेलच्या कार्यक्षमतेचे क्षेत्र आणि पिकानुसार मूल्यांकन करण्याचे नियोजन करत आहे.

-IANS

SCH/DSC