भारतात येणाऱ्या जहाजावर इराणचा 'सर्जिकल स्ट्राईक'! दोन जहाजे घेतली ओलीस, तेलाच्या किमती पुन्हा वाढणार?

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणसोबतच्या युद्धबंदीला काही तासांतच मुदतवाढ दिल्यानंतर आखाती देशांतील वातावरण पुन्हा एकदा तापले आहे. बुधवारी इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्सने (IRGC) मोठी कारवाई करत दोन जहाजांवर हल्ला करून ती ताब्यात घेतली. आश्चर्याची बाब म्हणजे यातील एक जहाज भारतातील गुजरातमध्ये येत होते. या घटनेनंतर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर खळबळ उडाली आहे.

गुजरातकडे येणाऱ्या जहाजाला लक्ष्य केले

इराणच्या सरकारी टेलिव्हिजनच्या वृत्तानुसार, IRGC ने पनामा-ध्वज लावलेली 'एमएससी फ्रान्सेस्का' आणि लायबेरियन-ध्वज असलेली 'एपामिनोड्स' जहाजे ओलिस घेतली आहेत. सागरी वाहतुकीच्या आकडेवारीनुसार, 'एपामिनोड्स' दुबईहून गुजरातमधील मुंद्रा बंदराच्या दिशेने येत होते. याशिवाय तिसरे ग्रीक जहाज 'युफोरिया' देखील इराणने लक्ष्य केले, जे सध्या इराणच्या किनारपट्टीजवळ अडकले आहे. या घटनेमुळे भारत आणि इराणमधील राजनैतिक तणाव वाढण्याची शक्यता आहे, कारण गेल्या आठवड्यातही भारतीय जहाजावर हल्ला झाला होता.

इराणवर सुरक्षा उल्लंघनाचा आरोप

ही जहाजे ताब्यात घेण्यामागे इराणने आपले कारण दिले आहे. या जहाजांकडे आवश्यक अधिकृत कागदपत्रे नव्हती, असा दावा इराणच्या नौदलाने केला आहे. या जहाजांनी 'नेव्हिगेशन सिस्टिम'मध्ये छेडछाड केल्याचा आरोपही इराणने केला असून त्यामुळे सागरी सुरक्षेला धोका निर्माण झाला आहे. तथापि, युनायटेड किंगडम मेरीटाईम ट्रेड ऑपरेशन्स (यूकेएमटीओ) ने हल्ल्याची पुष्टी केली आणि म्हटले की जहाजावरील चालक दलाचे सदस्य सध्या सुरक्षित आहेत.

कच्च्या तेलाच्या बाजारात आग लागली

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील या हिंसक कारवाईचा थेट परिणाम जगाच्या खिशावर होताना दिसत आहे. दोन कंटेनर जहाजांवर झालेल्या हल्ल्याची बातमी पसरताच जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती गगनाला भिडू लागल्या आणि प्रति बॅरल 100 डॉलरच्या जवळ पोहोचल्या. या भागातील तणाव आणखी वाढला तर येत्या काही दिवसांत इंधनाच्या दरात आणखी मोठी उसळी दिसू शकते, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.

अमेरिकेच्या कारवाईचा बदला?

इराणची ही कारवाई म्हणजे अमेरिकेला चोख प्रत्युत्तर असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. अलीकडेच अमेरिकन नौसैनिकांनी ओमानच्या आखाताजवळ दोन इराणी मालवाहू जहाजे ताब्यात घेतली. अमेरिकेने नाकेबंदी उठवली नाही तर आणखी बळाचा वापर करू, असा इशारा इराणने दिला आहे. अमेरिका आणि इस्रायलसोबत सुरू असलेल्या संघर्षाचा भाग असलेल्या या महत्त्वाच्या सागरी मार्गावर इराणने आधीच कडक निर्बंध लादले आहेत.