“इस्रायली सैनिक लेबनॉनमधून माघार घेणार नाहीत” अमेरिका-इराण शांतता करारापासून इस्रायलला कशाची भीती आहे?

पश्चिम आशियातील शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी अमेरिका आणि इराण यांच्यात झालेल्या नव्या करारामुळे इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांची चिंता वाढली आहे. नुकत्याच झालेल्या १४ कलमी करारानंतर (एमओयू) तणाव कमी होईल, अशी आशा जगाला वाटत असताना, इस्रायलला वाटते की, हा करार इराण आणि लेबनॉनमधील त्याचा मित्रपक्ष हिजबुल्लाला नवीन बळ देऊ शकेल. या भीतीमुळे, नेतन्याहू यांनी स्पष्ट केले आहे की इस्त्रायली सैन्य दक्षिण लेबनॉनमधून आपल्या नागरिकांच्या सुरक्षेसाठी तेथे आपली उपस्थिती आवश्यक आहे असे वाटत असेल तोपर्यंत माघार घेणार नाही. वादाचे मूळ काय? फेब्रुवारी 2026 मध्ये अमेरिका-इस्रायलच्या संयुक्त हल्ल्यांपासून सुरू झालेला हा संघर्ष आता नव्या राजनैतिक वळणावर आला आहे. अमेरिका आणि इराण यांच्यात स्वाक्षरी केलेल्या नवीनतम सामंजस्य करारामध्ये युद्धाचा कायमस्वरूपी अंत करणे आणि लेबनॉनची प्रादेशिक अखंडता सुनिश्चित करणे आवश्यक आहे. तथापि, इस्रायल याकडे धोका म्हणून पाहत आहे. या कराराच्या आडून वॉशिंग्टन नकळत लेबनॉनमध्ये इराणचा प्रभाव वाढवत आहे, जो भविष्यात इस्रायलच्या सुरक्षेसाठी घातक ठरू शकतो, असा संशय इस्रायल सरकारला आहे. या तीन मोठ्या धोक्यांची भीती इस्रायलला सतावत आहे. इस्रायली रणनीतीकार आणि सरकारी सूत्रांचा असा विश्वास आहे की हा करार इस्रायलची लष्करी क्षमता मर्यादित करू शकतो: लष्करी कारवाईवर निर्बंध: आत्तापर्यंत इस्रायल हिजबुल्लाच्या लक्ष्यांवर हवे तेव्हा हल्ले करण्यास स्वतंत्र होता. आता वॉशिंग्टन प्रत्येक हल्ल्याला आक्षेप घेईल आणि इस्रायलचे 'ऑपरेशनल स्वातंत्र्य' संपेल अशी भीती त्यांना वाटते. सैन्य मागे घेण्यासाठी दबाव: ट्रम्प प्रशासन इस्रायलवर दक्षिण लेबनॉनमधून सैन्य मागे घेण्यासाठी दबाव आणू शकते, असे वृत्त आहे, जे नेतान्याहू मान्य करण्यास तयार नाहीत. हिजबुल्लाला लाइफलाइन: इस्रायलचा असा विश्वास आहे की हा करार हिजबुल्लाच्या विरोधात चालू असलेल्या संयुक्त प्रयत्नांना कमकुवत करत आहे, ज्यामुळे दहशतवादी संघटनेला पुन्हा एकत्र येण्याची संधी मिळू शकते. 'बीबीची वाढती अस्वस्थता सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, इस्रायलमध्ये 'बीबी' म्हणून ओळखले जाणारे नेतान्याहू या करारावर अत्यंत नाराज आहेत. या अंतरिम कराराचा 'लेबनॉन भाग' हा इराणच्या आण्विक कार्यक्रमापेक्षा जास्त धोकादायक असल्याचे इस्रायलचे म्हणणे आहे. अमेरिका आणि इराणमधील ही जवळीक केवळ सुरक्षा समतोलच बिघडवत नाही, तर इस्रायलची भविष्यातील सुरक्षा रणनीतीही धोक्यात आणणारी आहे, असे इस्रायल सरकारचे मत आहे. आता ट्रम्प प्रशासन इस्रायलच्या या शंका दूर करू शकतील की नेतान्याहू आपल्या सुरक्षा धोरणांवर ठाम राहतील हे पाहायचे आहे.