इराणच्या नवीन कडकपणामुळे होर्मुझमध्ये जहाजांच्या लांबलचक रांगा, मार्गासाठी नवीन नियम लागू

नवी दिल्ली: अमेरिका आणि इराणमध्ये नुकत्याच झालेल्या शांतता करारानंतर सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाची 'स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ' व्यावसायिक जहाजांसाठी पुन्हा खुली करण्यात आली आहे. मार्ग खुला होताच या मार्गावर जहाजांची मोठी रांग लागली असून, जागतिक व्यापाराच्या या प्रमुख केंद्रावर ठप्पसारखी परिस्थिती निर्माण झाली आहे. युद्धानंतर, 'पर्शियन गल्फ स्ट्रेट ऍथॉरिटी' ने सुरक्षितता आणि सुरळीत हालचाल सुनिश्चित करण्यासाठी नवीन आणि कठोर नियम लागू केले आहेत.

संक्रमण विनंत्या आणि कठोर नियम

पीजीएसएच्या नवीन मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार, आता कोणत्याही व्यावसायिक जहाजाला होर्मुझमधून जाण्यासाठी त्यांची 'ट्रान्झिट रिक्वेस्ट' किमान 48 तास अगोदर सबमिट करावी लागेल. हा अर्ज प्राधिकरणाच्या अधिकृत वेबसाइटद्वारे केला जाऊ शकतो, ज्यामध्ये प्रवासाचा संपूर्ण तपशील, नियोजित मार्ग, संपर्क तपशील आणि जहाजाशी संबंधित प्रत्येक तांत्रिक माहिती प्रदान करणे अनिवार्य आहे.

जलमार्गात प्रवेश करण्यासाठी परवानगी आवश्यक आहे

जलमार्गात प्रवेश करण्यापूर्वी परवानगी आवश्यक आहे आणि जहाजांना वाहतुकीदरम्यान प्राधिकरणाच्या सतत संपर्कात राहावे लागेल, असे प्राधिकरणाने स्पष्ट केले आहे. नियमांमधील कोणतीही चूक किंवा निष्काळजीपणासाठी जहाज मालकास थेट जबाबदार धरले जाईल.

होर्मुझ जगासाठी जीवनरेखा का आहे?

• होर्मुझची सामुद्रधुनी पर्शियन आखात आणि ओमानचे आखात यांना जोडते. अमेरिकेच्या लष्करी कारवायांमुळे जागतिक तेल पुरवठा विस्कळीत झाल्यामुळे मार्चपासून हा मार्ग सामान्य वाहतुकीसाठी जवळजवळ पूर्णपणे बंद होता.
• ऊर्जा संकटाचे केंद्र: आखाती देशांमधून सुमारे 80 टक्के तेल आणि वायू निर्यात याच अरुंद मार्गाने होते.
• भारतावर परिणाम: भारत आपल्या एकूण कच्च्या तेलाच्या आवश्यकतेपैकी 40 टक्के या मार्गाने आयात करत आहे.
• युद्धादरम्यान, होर्मुझच्या पाण्यात मोठ्या प्रमाणात समुद्री खाणी टाकल्या गेल्या. हा संपूर्ण परिसर अजूनही अपघातप्रवण आहे.

60 दिवस ड्युटीतून सवलत

द्विपक्षीय करारानुसार इराण पुढील ६० दिवस या मार्गावरून जाणाऱ्या जहाजांकडून सुरक्षा, पर्यावरण किंवा देखभालीच्या नावाखाली कोणतेही शुल्क आकारणार नाही. या कालावधीचा संपूर्ण खर्च इराण सरकार स्वतः करणार आहे. गुरुवारी या मार्गावरून विक्रमी २५ जहाजे सुखरूप गेली, तर संपूर्ण एप्रिल महिन्यात जेमतेम सात ते आठ जहाजे या मार्गावरून जाऊ शकली. जागतिक व्यापार जगतात या रिकव्हरीमुळे दिलासा मिळाला असला तरी स्वित्झर्लंडमध्ये होणारी अमेरिका-इराण शांतता चर्चा पुढे ढकलण्यात आल्याने आणि इस्रायल-हिजबुल्लाह यांच्यातील वाढत्या संघर्षामुळे या भागातील अनिश्चितता पुन्हा एकदा वाढली आहे.