America – Iran Crisis तिसऱ्यांदा भारतीय जहाजांवर हल्ला, अमेरिका – इराण संघर्षाचा भारताला फटका

भारतीय कर्मचारी असलेल्या जहाजांना कसे आणि का लक्ष्य करण्यात आले?

गुरुवारी एमटी जलवीर या जहाजाच्या इंजिन रूममध्ये आग लागल्याने धूर निघत असल्याचे लक्षात आले, त्यानंतर जहाजावरील कर्मचाऱ्यांना ओमानच्या शिनास बंदरात हलवण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली. फॉरवर्ड सीमेन्स युनियन ऑफ इंडियाने जहाजातून दाट धूर बाहेर पडत असल्याचे फोटो प्रसिद्ध केले होते.

“ओमानच्या रॉयल नेव्हीच्या मदतीने एमटी जलवीरवरील कर्मचाऱ्यांना शिनास बंदरात हलवण्याचे काम सुरू असून, ते लवकरच पूर्ण होईल,” असे ओमानमधील भारतीय दूतावासाने एक्स (X) वरील एका पोस्टमध्ये म्हटले आहे. एएनआय (ANI) वृत्तसंस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार, गिनी-बिसाऊ ध्वज असलेल्या या टँकरवर २० भारतीय खलाशी होते, जे सर्व सुरक्षित असल्याचे सांगण्यात येत आहे. अमेरिकेने म्हटले आहे की, “इराणचे तेल वाहून नेण्याचा प्रयत्न करून इराणवरील नाकेबंदीचे उल्लंघन केल्यामुळे, १० जून रोजी रात्री ११:२० वाजता (ईटी) ओमानच्या आखातात एका तेल टँकरला निष्क्रिय करण्यात आले.”

मात्र, ओमानजवळ झालेला हा सलग तिसरा हल्ला होता. पलाऊचा ध्वज असलेल्या ‘एमटी सेट्टेबेलो’ या व्यापारी टँकरवर झालेल्या हल्ल्यात तीन खलाशी ठार झाले. या जहाजावर २४ भारतीय कर्मचारी होते. अमेरिकेच्या सेंटकॉनने (CENTCON) बुधवारी असेही म्हटले होते की, अमेरिकी सैन्याने दिलेल्या निर्देशांचे पालन न केल्यामुळे त्यांनी एक जहाज ‘निष्क्रिय’ केले आहे. पश्चिम आशियातील संघर्षानंतर तेहरानने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणारी जलवाहतूक प्रभावीपणे रोखल्यामुळे, अमेरिकेच्या लष्कराने इराणच्या बंदरांवर नौदल नाकेबंदी लागू केली आहे.

दरम्यान, परराष्ट्र मंत्रालयाने सांगितले की, या आठवड्यात सोमवारी ओमानच्या किनाऱ्याजवळ अमेरिकी नौदलाने हल्ला केल्यानंतर पलाऊचा ध्वज असलेल्या एमटी मारिव्हेक्स या टँकरला आग लागली होती. परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते रणधीर जयस्वाल यांनी सांगितले की, अमेरिकी सैन्याने जहाज निकामी करण्यापूर्वी जहाजावरील कर्मचारी आणि अमेरिकी नौदल यांच्यात संवाद झाला होता. जयस्वाल यांनी सांगितले की, जहाजावरील सर्व २४ भारतीय कर्मचाऱ्यांना सुखरूप वाचवण्यात आले.

“आम्ही आमच्या खलाशी समुदायाच्या कल्याणाला आणि हिताला सर्वोच्च महत्त्व देतो, आणि या मुद्द्यावर पुन्हा जोर देण्याची गरज नाही,” असे मंत्रालयाने म्हटले. “हे हल्ले थांबलेच पाहिजेत, आणि या प्रदेशात लवकरात लवकर शांतता आणि स्थैर्य परत यावे यासाठी आम्ही संवाद आणि मुत्सद्देगिरीच्या आमच्या आवाहनाचा पुनरुच्चार करतो,” असेही परराष्ट्र मंत्रालयाने पुढे म्हटले.

परराष्ट्र मंत्रालय काय म्हणाले?

एमटी सेट्टेबेलोवरील हल्ल्यानंतर परराष्ट्र मंत्रालयाने बुधवारी अमेरिकेच्या चार्ज डी’अफेअर्सना बोलावून तीव्र निषेध नोंदवला होता. अतिरिक्त सचिव (अमेरिका) नागराज नायडू यांनी भारताची तीव्र चिंता व्यक्त केली आणि देशातील खलाशी समुदायाची सुरक्षा व कल्याण हे सर्वोच्च प्राधान्य असल्याचे प्रतिपादन केले. मंत्रालयाने एक निवेदनही प्रसिद्ध करून या घटनेचा निषेध केला आणि पश्चिम आशियातील तणाव तात्काळ कमी करण्याचे आवाहन केले.

“या प्रदेशात व्यापारी जहाज वाहतूक आणि नागरी पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करणे थांबले पाहिजे, आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार, या प्रदेशातील आंतरराष्ट्रीय जलमार्गांमधून मुक्त आणि निर्बाध नौकानयन आणि व्यापार लवकरात लवकर पुनर्संचयित केला पाहिजे,” असे परराष्ट्र मंत्रालयाच्या निवेदनात म्हटले आहे.