रशियाने भारताला Su-57 ऑफर केली, पुतिन म्हणाले – आम्ही एकत्र काम करू, कोणीही रोखू शकत नाही

नवी दिल्ली. रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी भारताला पाचव्या पिढीतील स्टेल्थ फायटर जेट Su-57 साठी मोठी आणि खुली ऑफर दिली आहे. या अत्याधुनिक लढाऊ विमानाच्या संयुक्त विकासासाठी आणि उत्पादनासाठी रशिया पूर्णपणे तयार आहे आणि त्यासाठी भारतावर कोणतेही तांत्रिक निर्बंध किंवा मर्यादा घालण्यात येणार नाहीत, असे पुतीन म्हणाले.

भारताचा स्वदेशी AMCA प्रकल्प अद्याप सुरुवातीच्या टप्प्यात असताना पुतीन यांचे हे विधान अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे. जागतिक वृत्तसंस्थांच्या प्रमुखांशी संवाद साधताना एका भारतीय पत्रकाराच्या प्रश्नाला उत्तर देताना पुतिन म्हणाले की, रशियाने यापूर्वीही भारताला या पाचव्या पिढीतील लढाऊ विमानाच्या संयुक्त विकासाचा प्रस्ताव दिला होता. रशियाचे अध्यक्ष पुतिन म्हणाले, “आम्ही आमच्या भारतीय मित्रांना Su-57 च्या संयुक्त विकासाचा प्रस्ताव दिला आहे. मला वाटते की ते आतापर्यंतचे सर्वोत्तम विमान आहे. पण आमचे भारतीय मित्र म्हणाले – चला पाहू.”

भारत-रशिया संयुक्त उत्पादन

सुरुवातीला हा प्रकल्प भारत-रशियाचा संयुक्त उत्पादन होऊ शकला असता, पण नंतर रशियाने स्वतंत्रपणे विकसित केला, याची आठवणही पुतीन यांनी करून दिली. ते म्हणाले की हे आमचे संयुक्त उत्पादन असू शकते. पण आम्ही ते स्वतः विकसित केले. आताही आम्ही भारतासोबत काम करण्यास, पुरवठा करण्यास आणि पुढे विकसित करण्यास तयार आहोत. येथे कोणत्याही प्रकारच्या तंत्रज्ञान हस्तांतरणावर कोणतेही बंधन नाही आणि भारत आणि रशिया एकत्रितपणे विकसित होतील, आम्हा दोघांना कोणीही रोखू शकत नाही.

FGFA प्रकल्प का मोडला?

हे उल्लेखनीय आहे की भारत आणि रशियाने 2007 मध्ये FGFA कार्यक्रम सुरू केला होता. रशियाच्या Su-57 प्लॅटफॉर्मवर आधारित प्रगत स्टेल्थ फायटरचा संयुक्त विकास हा त्याचा उद्देश होता. तरी. सुमारे एक दशकाच्या वाटाघाटीनंतर, भारताने 2018 मध्ये या प्रकल्पापासून स्वतःला दूर केले होते. त्यावेळी भारताच्या मुख्य चिंता होत्या-

वाढत्या प्रकल्प खर्च

तंत्रज्ञान हस्तांतरणाबाबत संदिग्धता
विमानाची स्टेल्थ क्षमता आणि इंजिन कार्यक्षमतेवर प्रश्न
भारतीय गरजेनुसार बदलासाठी मर्यादित वाव

भारतासाठी हा प्रस्ताव महत्त्वाचा का आहे?

भारतीय हवाई दलाला अनेक दिवसांपासून पाचव्या पिढीतील लढाऊ विमानाची गरज भासत आहे. भारताचा स्वदेशी AMCA कार्यक्रम अद्याप विकासाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात आहे आणि 2035 पूर्वी सेवेत दाखल होण्याची शक्यता नाही असे मानले जाते.

दुसरीकडे, चीन आपल्या आधुनिक लढाऊ विमानांच्या कार्यक्रमात वेगाने प्रगती करत आहे. चीन आधीपासून J-20 स्टेल्थ फायटर चालवतो आणि आता दोन सहाव्या पिढीच्या लढाऊ विमानांवर काम करत आहे- चेंगडू जे-36 आणि शेनयांग जे-50. दुसरीकडे, पाकिस्तानने चीनसोबत शेनयांग J-35 स्टेल्थ फायटर खरेदी करण्यास प्राथमिक संमती दिली असून 40 विमाने खरेदी करण्याच्या योजनेला पुष्टी दिली आहे. अशा परिस्थितीत भारतीय हवाई दलासमोर आधुनिक स्टेल्थ फायटरची गरज आणखी वाढली आहे.

भारत खरेदीचा विचार करू शकतो

संरक्षण तज्ञांचे असे मत आहे की जर रशियाने भारतीय हवाई दलाच्या तांत्रिक गरजा पूर्ण केल्या तर अंतरिम उपाय म्हणून भारत किमान दोन स्क्वाड्रन किंवा सुमारे 36 Su-57 विमाने खरेदी करण्याचा विचार करू शकतो.