हरियाणातील हे 800 वर्षे जुने गाव पर्यटकांची पहिली पसंती बनले आहे

झज्जर हरियाणातील झज्जर जिल्ह्यातील तलाव गाव नैसर्गिक सौंदर्य, पारंपारिक जीवनशैली आणि शाश्वत विकास मॉडेलमुळे आज त्याची एक विशेष ओळख निर्माण झाली आहे. राष्ट्रीय राजधानी दिल्लीपासून सुमारे 50 किलोमीटर आणि झज्जर शहरापासून सुमारे 3-4 किलोमीटर अंतरावर असलेले हे गाव शहराच्या गजबजाटापासून दूर शांतता आणि ग्रामीण संस्कृतीचा अनोखा अनुभव देते. सुमारे 5,000 ते 6,000 लोकसंख्या असलेल्या या गावाला दरवर्षी सुमारे 1 लाख पर्यटक भेट देतात. तलाव गावाचे सर्वात मोठे वैशिष्ठ्य म्हणजे येथील पारंपारिक शेती पद्धती, सुंदर बागा, सेंद्रिय शेती, शाश्वत कंपोस्टिंग पद्धती आणि रेन वॉटर हार्वेस्टिंगसारखे उपक्रम.

गावात एकेरी वापराच्या प्लास्टिकला प्रोत्साहन दिले जात नाही आणि पर्यावरण रक्षणाकडे विशेष लक्ष दिले जाते. त्यामुळेच हे गाव ग्रामीण पर्यटनाचे उत्कृष्ट उदाहरण म्हणून पुढे आले आहे.

तलाव गाव

गाव प्रमुख अनिल कुमार यांच्या म्हणण्यानुसार, नुकत्याच झालेल्या G-20 अँटी करप्शन ग्रुपच्या बैठकीच्या प्रतिनिधींचेही गावाने आयोजन केले होते. त्यामुळे गावाची राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर ओळख मजबूत झाली. भिंडावास वन्यजीव अभयारण्य, सुलतानपूर पक्षी अभयारण्य, प्रतापगड फार्म आणि अनेक प्रमुख जैवविविधता स्थळे गावाच्या आसपास आहेत, जे पर्यटकांना आकर्षित करतात.

केंद्रीय पर्यटन मंत्रालयाने देशातील 35 'सर्वोत्कृष्ट पर्यटन गावांमध्ये' तलाव गावाचा समावेश केला आहे. जागतिक पर्यटन दिनानिमित्त नवी दिल्ली येथे आयोजित कार्यक्रमात गावाला कांस्य श्रेणीचा पुरस्कारही मिळाला. हा सन्मान गावाच्या पर्यटन क्षमतेचा आणि शाश्वत विकासासाठी केलेल्या प्रयत्नांचा पुरावा मानला जातो.

इतिहास

सुमारे 800 वर्षे जुना असलेल्या या गावाचा इतिहासही खूप रंजक आहे. असे म्हणतात की गाव वसण्यापूर्वी येथे मोठा तलाव होता. सर्व प्रथम दिल्लीतील चार भाऊ या तलावाच्या काठी पोहोचले, त्यापैकी एक येथे स्थायिक झाला तर बाकीचे इतर ठिकाणी गेले. पुढे फुलस गोत्रातील लोकही येथे येऊन स्थायिक झाले. या मोठ्या तलावामुळे गावाला 'तलाव' असे नाव पडले.

इतिहासानुसार, नंतर गेहलावत गोत्राचे लोकही येथे येऊन स्थायिक झाले आणि कालांतराने गावाचा विस्तार झाला. फाळणी आणि दंगलीच्या काळात येथे राहणारी मुस्लिम समाजातील अनेक कुटुंबे इतर ठिकाणी गेली, तर काही कुटुंबे गावातच राहिली.

ओळख निर्माण केली

तलाव गावाला वीरांचे गाव असेही म्हणतात. पहिल्या महायुद्धात (1914-1919) या गावातील 56 लोकांनी भाग घेतला, त्यापैकी 6 सैनिक हुतात्मा झाले. गावातील जुन्या चौपालमध्ये त्यांच्या स्मरणाचा फलक आजही आहे. गावात ५ अंगणवाडी केंद्र, शाळा, क्रीडा स्टेडियम, श्याम मंदिर आणि नौगाजा पीर सारखी महत्त्वाची ठिकाणे आहेत. नैसर्गिक सौंदर्य, समृद्ध इतिहास आणि पर्यावरण संरक्षण तत्वज्ञानामुळे, तलाव गावाने आज हरियाणाच्या प्रमुख ग्रामीण पर्यटन स्थळांमध्ये स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली आहे.