UP इंटरनॅशनल ट्रेड शो 2026: क्ले आर्ट आता जागतिक बाजारपेठेत पोहोचेल! यूपी इंटरनॅशनल ट्रेड शोमध्ये गोरखपूरचा टेराकोटा चमकेल

गोरखपूर: गोरखपूरच्या ओळखीशी जोडलेल्या मातीच्या पारंपरिक कलाकुसर असलेल्या टेराकोटाला पुन्हा एकदा आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठ मिळणार आहे. 25 ते 29 सप्टेंबर दरम्यान इंडिया एक्स्पो सेंटर आणि मार्ट, ग्रेटर नोएडा येथे होणाऱ्या उत्तर प्रदेश इंटरनॅशनल ट्रेड शो (UPITS) च्या चौथ्या आवृत्तीत गोरखपूरमधील टेराकोटा उत्पादनांचे चार विशेष स्टॉल्स लावले जातील.

या आंतरराष्ट्रीय कार्यक्रमाच्या माध्यमातून स्थानिक टेराकोटा कारागीर आणि व्यावसायिकांना देश-विदेशातील खरेदीदार, निर्यातदार आणि मोठ्या व्यावसायिक समूहांशी थेट संपर्क साधण्याची संधी मिळणार आहे. यामुळे टेराकोटा उत्पादनांचे ब्रँडिंग तसेच त्यांच्या निर्यातीसाठी नवीन बाजारपेठ उपलब्ध होणे अपेक्षित आहे.

गोरखपूरचे मातीचे कौशल्य चार स्टॉलवर पाहायला मिळणार आहे

यावेळी गोरखपूरची टेराकोटा उत्पादने UPITS मध्ये आकर्षणाचे मुख्य केंद्र असतील. स्टॉल लावण्यासाठी उद्योग विभागाने चार कारागीर आणि व्यावसायिकांची निवड केली आहे.

यामध्ये मेसर्स अतरंगी कलारीच्या बॅनरखाली टेराकोटा ज्वेलरी आणि होम डेकोरेशन उत्पादने बनवणाऱ्या दीपिका सिंग, रितिका कृतिका क्रिएशनच्या सुनीता मौर्या, गिफ्ट सिटीमधील कमलेश तिवारी आणि मेसर्स रोशनी एक उमेद ट्रस्टच्या कोमल मददेशिया यांचा समावेश आहे.

ट्रेड शोमध्ये परदेशी प्रतिनिधी आणि मोठ्या कॉर्पोरेट खरेदीदारांसमोर या उत्पादनांचे थेट सादरीकरण केले जाईल. यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत गोरखपूरच्या टेराकोटाची पोहोच वाढेल आणि निर्यातीच्या शक्यता बळकट होतील अशी अपेक्षा आहे.

टेराकोटाला ओडीओपीमधून नवीन बाजारपेठ मिळाली

गोरखपूरच्या भठट ब्लॉकमध्ये असलेले औरंगाबाद गाव हे टेराकोटा कलाकुसरीचे मूळ गाव मानले जाते. पिढ्यानपिढ्या औरंगाबाद आणि आजूबाजूच्या गावातील कुटुंबे मातीपासून आकर्षक कलाकृती आणि उपयुक्त वस्तू तयार करत आहेत.

2018 मध्ये मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांनी वन डिस्ट्रिक्ट वन प्रॉडक्ट (ODOP) योजना सुरू केली होती. या अंतर्गत टेराकोटाला गोरखपूरचे ओडीओपी उत्पादन म्हणून घोषित करण्यात आले. योजनेच्या माध्यमातून कारागिरांना इलेक्ट्रिक व्हील, पग मिल, अनुदानावर कर्ज आदी सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आल्या.

परंपरेशी जोडलेले आधुनिक डिझाइनिंग

सुविधा आणि बाजारपेठांच्या विस्तारामुळे टेराकोटाच्या उत्पादनात वाढ झाली. याशिवाय, विविध मोठ्या प्लॅटफॉर्मवर सरकारद्वारे उत्पादनांचे ब्रँडिंग केल्यामुळे उत्पादनांची मागणीही वाढली आहे.

व्यवसायातील वाढीचा परिणाम कारागिरांच्या राहणीमानावरही दिसून आला आहे. पूर्वी कच्च्या झोपड्यांमध्ये काम करणाऱ्या अनेक कारागिरांनी आता कायमस्वरूपी कार्यशाळा आणि घरे बांधली आहेत.

विशेष म्हणजे नवीन पिढीही आता या पारंपरिक कामात सहभागी होत आहे. एकेकाळी वडिलोपार्जित मातीच्या व्यवसायापासून दूर राहिलेले तरुण आधुनिक डिझाइनिंग शिकून कौटुंबिक व्यवसायात सक्रिय भूमिका बजावत आहेत.

'योग्य बाजारपेठ मिळाली तर मातीही सोनं थुंकू शकते'

उद्योग उपायुक्त उज्ज्वल सिंह यांच्या मते, यूपी इंटरनॅशनल ट्रेड शोमध्ये उभारण्यात येणारे टेराकोटा स्टॉल हे गोरखपूरच्या कारागिरांचे कौशल्य दाखवण्याचे माध्यम ठरणार नाही, तर पारंपारिक कलेला योग्य धोरण, तंत्रज्ञान आणि बाजारपेठेचे समर्थन मिळाल्यास ती आर्थिक समृद्धीचा मजबूत आधार बनू शकते हेही दाखवून देईल.

त्यांच्या मते, UPITS येथे आयोजित आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठ गोरखपूरच्या टेराकोटा उत्पादनांची निर्यात वाढवण्यासाठी महत्त्वपूर्ण ठरू शकते.

हे देखील वाचा: जागतिक सहकार्याला नवी ताकद! भारत आणि EU सह 7 देशांनी 'P4M' उपक्रम सुरू केला, बहुपक्षीयता सुधारण्यावर भर दिला