कर्करोगाचा धोका लवकर ओळखण्यासाठी नियमित आरोग्य तपासणीचे कोणते घटक महत्त्वाचे ठरू शकतात? सविस्तर जाणून घ्या

भारतात कर्करोगाचा दर सातत्याने वाढत आहे. इंडियन कौन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्च (ICMR) च्या अंदाजानुसार, 2022 मध्ये भारतात 14.6 लाखांहून अधिक नवीन कर्करोगाचे रुग्ण आढळले आहेत आणि येत्या काही वर्षांत ही संख्या आणखी वाढण्याची शक्यता आहे. कर्करोगाचे लवकर निदान हे उपचारांचे परिणाम आणि रुग्णाचे अस्तित्व सुधारण्यासाठी सर्वात प्रभावी उपायांपैकी एक आहे.(छायाचित्र सौजन्य – istock)

पित्त वाढवणारे 'हे' पदार्थ खाऊ नका, नाहीतर पचनाच्या गंभीर समस्या निर्माण होतील

कर्करोगाच्या जोखमीचे निरीक्षण करण्यासाठी सर्वात महत्वाच्या घटकांपैकी एक म्हणजे शरीराचे वजन आणि बॉडी मास इंडेक्स (BMI). जास्त वजन आणि लठ्ठपणा स्तनाचा कर्करोग, कोलोरेक्टल कर्करोग, एंडोमेट्रियल कर्करोग आणि मूत्रपिंडाचा कर्करोग यासह अनेक प्रकारच्या कर्करोगाच्या वाढीव जोखमीशी संबंधित आहेत. संतुलित आहार आणि नियमित शारीरिक हालचालींद्वारे निरोगी वजन राखणे हा धोका लक्षणीयरीत्या कमी करण्यात मदत करू शकते.

रक्तातील साखरेची पातळी देखील एक महत्त्वाचा घटक आहे. दीर्घकाळ चालणारा मधुमेह आणि अनियंत्रित रक्तातील साखरेचा संबंध विशिष्ट कर्करोगाच्या वाढीव जोखमीशी जोडला गेला आहे. यामध्ये विशेषतः यकृत, स्वादुपिंड आणि कोलोरेक्टल कर्करोगाचा समावेश होतो. त्यामुळे, नियमित मधुमेह तपासणी अप्रत्यक्षपणे कर्करोगाचा धोका कमी करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते.

रक्तदाब, कोलेस्टेरॉलची पातळी आणि कंबरेचा घेरही नियमितपणे तपासावा. हे घटक शरीराच्या एकूण चयापचय आरोग्याची माहिती देतात. खराब चयापचय आरोग्य अनेकदा जीवनशैलीच्या घटकांशी संबंधित आहे जसे की शारीरिक हालचालींचा अभाव आणि असंतुलित आहार. हे दोन्ही घटक कर्करोगासाठी ओळखले जाणारे जोखीम घटक आहेत. यासोबतच जीवनशैलीच्या सवयींचे नियमित मूल्यमापन करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. व्यक्तींनी वेळोवेळी त्यांच्या तंबाखू आणि दारू पिण्याच्या सवयींचे पुनरावलोकन केले पाहिजे. कारण तंबाखू हे कर्करोगाचे प्रमुख प्रतिबंध करण्यायोग्य कारणांपैकी एक आहे.

तोंडाचा कर्करोग अजूनही भारतातील एक प्रमुख आरोग्य समस्या आहे. जगभरातील तोंडाच्या कर्करोगाच्या एकूण रुग्णांपैकी जवळपास एक तृतीयांश रुग्ण भारतात आहेत. त्यामुळे तंबाखूचे सेवन टाळणे आणि तोंडाच्या आरोग्याबाबत जागरूक राहणे अत्यंत आवश्यक आहे. महिलांसाठी, नियमित स्तनाची आत्म-जागरूकता, डॉक्टरांच्या आवश्यकतेनुसार क्लिनिकल स्तन तपासणी आणि आरोग्यसेवा व्यावसायिकांच्या सल्ल्यानुसार गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगाची तपासणी करणे महत्त्वाचे आहे. 45-50 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या स्त्रिया आणि पुरुषांना, विशेषत: कर्करोगाचा कौटुंबिक इतिहास असल्यास, डॉक्टरांशी वय-विशिष्ट कर्करोग तपासणीबद्दल चर्चा केल्याने फायदा होऊ शकतो.

एमओसी कॅन्सर केअर हॉस्पिटल, डॉ. कस्तुरी बरुआ, मेडिकल ऑन्कोलॉजिस्टम्हणतात, “कर्करोगाला प्रतिबंध करण्याची प्रक्रिया त्याची लक्षणे दिसण्यापूर्वीच सुरू होते. वजन, रक्तातील साखर, रक्तदाब आणि जीवनशैलीच्या सवयी यांसारख्या साध्या घटकांचे नियमित निरीक्षण केल्याने कर्करोगाचा तुलनेने जास्त धोका असलेल्या व्यक्तींना ओळखण्यास मदत होऊ शकते. शिवाय, वेळेवर कर्करोग तपासणी आणि वैद्यकीय सल्ल्याने कर्करोगाचे लवकर निदान करण्यात मदत होऊ शकते. कर्करोगाचे जितके आधी निदान झाले तितके अधिक प्रभावी उपचार होण्याची शक्यता असते.”

होम मेडिकेअर सेवा: ज्येष्ठ नागरिक आणि रुग्णांना त्यांचे घर सोडता येत नाही यासाठी 'होम मेडिकेअर'; डॉक्टर, नर्सिंग, फिजिओथेरपी सुविधा

संदेश अगदी स्पष्ट आहे. नियमित आरोग्य तपासणी फक्त हृदयरोग किंवा मधुमेहापासून बचाव करण्यासाठी नाही. तुमच्या आरोग्याचे नियमित निरीक्षण केल्याने तुम्हाला कर्करोगाचा धोका वाढवणारे घटक ओळखण्यात, योग्य वेळी आवश्यक चाचण्या करून घेणे आणि कर्करोगाचा प्रभाव कमी करण्यात मदत होऊ शकते. लवकर जागरूकता आणि वेळेवर तपासणी केल्याने कर्करोगाचे लवकर निदान आणि अधिक प्रभावी उपचार होण्याची शक्यता वाढते.