रशियन तेल विकत घेतल्याशिवाय युक्रेनमधील युद्ध थांबेल का? जयशंकर यांनी झेलेन्स्कीच्या देशात बसलेल्या ट्रम्प यांना टोला लगावला

भारतासारखे देश रशियाकडून तेल खरेदी करत असल्याने युक्रेनमध्ये युद्ध सुरू आहे. डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अशा 'विचित्र' तर्काने भारतावर शुल्क लादले आहे. यावेळी युक्रेनमध्ये बसून परराष्ट्रमंत्री एस जयशंकर यांनी अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्षांचे नाव न घेता त्यांना धक्काबुक्की केली. युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोडिमिर झेलेन्स्की यांच्याशी झालेल्या भेटीनंतर ते म्हणाले की, एखादा देश तेल खरेदी करतो किंवा न खरेदी करतो याचा युद्ध थांबण्याशी काही संबंध नाही.

2022 पासून रशिया-युक्रेन युद्ध सुरू झाल्यानंतर अनेक पाश्चात्य देशांनी रशियन तेलाची आयात बंद केली. तथापि, जर्मनीसारख्या अनेक देशांनी रशियन गॅस आयात करणे सुरू ठेवले आहे. त्यावेळी भारताने रशियन तेल कमी किमतीत खरेदी करण्यास सुरुवात केली. अचानक, रशियन तेल आयातीचे प्रमाण वाढू लागले. अमेरिकेने सुरुवातीपासून हे प्रकरण चांगले घेतले नाही. पण नवी दिल्लीची भूमिका स्पष्ट होती, राष्ट्रीय हित लक्षात घेऊन तेल आयात करणे फायदेशीर असेल तिथून तेल खरेदी केले जाईल.

गेल्या वर्षी ऑगस्टमध्ये ट्रम्प यांनी रशियन तेल खरेदीच्या 'गुन्ह्यासाठी' भारतीय वस्तूंवर 25 टक्के शुल्क लागू केले होते. त्यानंतर तेलविक्रीतून मिळालेल्या पैशातून रशिया युक्रेनमध्ये हत्या घडवून आणत असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. त्यामुळे रशियन तेल आयात करणाऱ्या देशांना 'शिक्षा' दिली जाईल. ट्रम्प यांनी भारताला रशियन तेल खरेदी थांबवण्याची 'सूचना' दिली. इथेच न थांबता ट्रम्प प्रशासनाला रशिया प्रतिबंध कायदा 2025 पास करायचा आहे. या विधेयकानुसार जे देश रशियाकडून तेल, वायू, युरेनियम, पेट्रोलियम उत्पादने विकत घेतात त्यांच्यावर शुल्क लादण्यात यावे. ते शुल्क 500 टक्क्यांपर्यंत असू शकते.

रशियन तेल आयातीचा उल्लेख न करता जयशंकर यांनी यापूर्वी अनेकदा ट्रम्प यांच्यावर हल्लाबोल केला आहे. यावेळी झेलेन्स्की यांच्याशी भेट घेतल्यानंतर ते म्हणाले, “युद्ध पाच वर्षांपासून सुरू आहे. पण तेल किंवा इतर वस्तू कोणी विकत घेतल्या यावर आधारित समस्या सुटणार नाही. वाटाघाटीतूनच समस्या सुटू शकते.” जयशंकर यांनी आठवण करून दिली की भारताने १.४ अब्ज लोकांसाठी ऊर्जा संसाधने उपलब्ध करून दिली पाहिजेत. युक्रेनमध्ये युद्ध झाले तरी हा मुद्दा लक्षात ठेवण्याची गरज आहे, याची आठवणही जयशंकर यांनी करून दिली.