आठ महिन्यांनंतर मुंबई मोनोरेल पुन्हा धावण्याच्या तयारीत, जूनमध्ये सेवा सुरू होण्याची शक्यता

वारंवार होणारे तांत्रिक बिघाड, वीजपुरवठ्यातील अडचणी, रुळावरून घसरण्याच्या घटना आणि प्रवाशांच्या सुरक्षेबाबत निर्माण झालेल्या प्रश्नांमुळे गेल्या आठ महिन्यांहून अधिक काळ बंद असलेली मुंबई मोनोरेल आता पुन्हा सुरू होण्याच्या मार्गावर आहे. 20 सप्टेंबर 2025 पासून बंद असलेल्या या सेवेसाठी अंतिम सुरक्षा तपासणी आणि चाचणी फेऱ्या या आठवड्यात सुरू होणार असून जून महिन्यात मोनोरेल पुन्हा प्रवाशांच्या सेवेत दाखल होण्याची शक्यता आहे. हिंदुस्थान टाइम्सने याबाबत वृत्त दिले आहे.

मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाच्या (एमएमआरडीए) अखत्यारीतील महाराष्ट्र मुंबई मेट्रो ऑपरेशन कॉर्पोरेशन लिमिटेड (एमएमएमओसीएल) मोनोरेल सेवा पुन्हा सुरू करण्यासाठी अंतिम टप्प्यातील तयारी करत आहे. सूत्रांच्या माहितीनुसार, मेट्रो रेल्वे सुरक्षा आयुक्त (सीएमआरएस) पदावरून निवृत्त झालेले पी. एस. बघेल यांच्या देखरेखीखाली सुरक्षा तपासणी आणि ट्रायल रन घेण्यात येणार आहेत. या प्रक्रियेदरम्यान त्यांनी उपस्थित केलेल्या सर्व तांत्रिक मुद्द्यांची पडताळणी केली जाणार असून तपासणी आणि चाचण्या काही दिवस चालण्याची शक्यता आहे. त्यानंतर निरीक्षण अहवाल सादर केला जाईल आणि आवश्यक मंजुरी मिळाल्यास जूनमध्ये सेवा सुरू करण्याचा प्रशासनाचा मानस आहे.

मोनोरेल पुन्हा सुरू करण्यासाठी निश्चित करण्यात आलेल्या मुदती यापूर्वी अनेकदा पुढे ढकलण्यात आल्या होत्या. 7 मे आणि त्यानंतर मेअखेरपर्यंत सेवा सुरू करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले होते, मात्र ते पूर्ण होऊ शकले नाही. एप्रिल महिन्यात स्वतंत्र सुरक्षा मूल्यांकन संस्थेने व्यावसायिक सेवा पुन्हा सुरू करण्यास मान्यता दिली होती. त्यापूर्वी फेब्रुवारीमध्ये ब्युरो व्हेरिटास इंडियाने संत गाडगे महाराज चौक (जेकब सर्कल) ते चेंबूर या 19.54 किलोमीटर लांबीच्या मोनोरेल मार्गाचे तांत्रिक प्रमाणीकरण केले होते.

विशेष म्हणजे मोनोरेल प्रणालीसाठी निवृत्त सीएमआरएसकडून स्वतंत्र सुरक्षा तपासणी केली जाण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. पी. एस. बघेल हे मोनोरेलचे डबे, सिग्नल आणि दूरसंचार व्यवस्था, स्वयंचलित तिकीट संकलन यंत्रणा, सूचना फलक, सेवा वेळापत्रक तसेच इतर कार्यप्रणालींची सविस्तर तपासणी करणार आहेत. सामान्यतः मोनोरेलसाठी दुसऱ्या टप्प्यात वैधानिक सुरक्षा तपासणी केली जात नाही. भारतीय ट्रामवे कायदा, 1886 अंतर्गत सीएमआरएसचे प्रमाणपत्र बंधनकारक नसतानाही गेल्या काही वर्षांत झालेल्या वारंवार तांत्रिक बिघाडांमुळे आणि सुरक्षेबाबतच्या चिंतेमुळे प्रशासनाने अतिरिक्त सुरक्षा पडताळणी करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

दरम्यान, याच महिन्यात हैदराबादस्थित पॉवर मेक प्रोजेक्ट्स या कंपनीने मुंबई मोनोरेलच्या संचालन आणि देखभालीची जबाबदारी स्वीकारली आहे. पुढील पाच वर्षांसाठी कंपनीला 296.4 कोटी रुपयांचे कंत्राट देण्यात आले आहे. यापूर्वी एमएमएमओसीएलने मेधा सर्वो ड्राइव्ह्स या कंपनीला नव्या मोनोरेल गाड्यांसह संपूर्ण प्रणाली कार्यान्वित करण्यासाठी 7 मेची मुदत दिली होती.

सेवा बंद होण्यापूर्वी मोनोरेलमधून दररोज सुमारे 18 हजार प्रवासी प्रवास करत होते, तर पावसाळ्यात ही संख्या जवळपास 20 हजारांपर्यंत पोहोचत होती. मात्र 2025 च्या पावसाळ्यात वारंवार झालेल्या तांत्रिक बिघाडांमुळे सेवा मोठ्या प्रमाणात विस्कळीत झाली होती. सेवा बंद असतानाही अडचणी कायम राहिल्या. 5 नोव्हेंबर 2025 रोजी वडाळा डेपोबाहेर ट्रायल रनदरम्यान मेधा सर्वो ड्राइव्ह्स कंपनीने पुरवलेल्या नव्या मोनोरेल गाड्यांपैकी एक डबा रुळावरून घसरला होता. या अपघातात तीन जण जखमी झाले होते. प्राथमिक चौकशीत मानवी चूक आणि व्यवस्थेतील त्रुटी हे दोन्ही घटक कारणीभूत असल्याचे समोर आले होते.

फेब्रुवारी 2014 मध्ये सुरू झाल्यापासून मुंबई मोनोरेलला तांत्रिक बिघाड, सेवा विस्कळीत होणे, आर्थिक तोटा आणि देखभालीच्या समस्यांचा सामना करावा लागला आहे. त्यामुळे शहराच्या सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेतील महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प म्हणून ओळख असतानाही या प्रकल्पावर अनेकदा टीका झाली. आता अंतिम सुरक्षा चाचण्या पूर्ण झाल्यानंतर जूनमध्ये मोनोरेल पुन्हा सुरू होण्याची शक्यता निर्माण झाली असून, या सेवेला प्रवाशांचा प्रतिसाद कसा मिळतो याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.