चंद्रशेखर, ओवेसी आणि संजय सिंह एका मंचावर, यूपीची निवडणूक समीकरणे बदलणार?

2027 च्या विधानसभा निवडणुकीपूर्वी उत्तर प्रदेशच्या राजकारणात नव्या राजकीय समीकरणांची चर्चा रंगली आहे. दिल्लीतील आंदोलनादरम्यान आझाद समाज पक्षाचे (कांशीराम) प्रमुख आणि खासदार चंद्रशेखर आझाद, ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तेहादुल मुस्लिमीन (एआयएमआयएम) प्रमुख असदुद्दीन ओवेसी आणि आम आदमी पक्षाचे खासदार संजय सिंह यांची उपस्थिती सर्वांनाच अस्वस्थ करणारी आहे.

चंद्रशेखर आझाद यांनी काही दिवसांपूर्वी राष्ट्रीय शोषित समाज पक्षाचे अध्यक्ष स्वामी प्रसाद मौर्य यांच्याशी झालेल्या भेटीमुळे तिसऱ्या आघाडीच्या अटकळांना नवी हवा मिळाली आहे. युतीची औपचारिक घोषणा अद्याप झालेली नाही, मात्र या राजकीय घडामोडींनी भारतीय जनता पक्ष आणि समाजवादी पक्ष या दोघांचेही लक्ष वेधून घेतले आहे.

तिसऱ्या आघाडीचा पाया रचला जात आहे का?

दिल्लीचे सामाईक व्यासपीठ आणि त्याआधी झालेल्या राजकीय बैठकीनंतर 2027 पूर्वी सामाजिक न्यायाचे राजकारण करणारे पक्ष एका व्यासपीठावर येण्याचा प्रयत्न करत आहेत की काय, अशी चर्चा जोर धरू लागली आहे. असे झाल्यास उत्तर प्रदेशातील अनेक जागांवर थेट लढत तिरंगी किंवा चतुर्भुज होऊ शकते.

या मतांवर सर्वाधिक डोळा आहे

संभाव्य समीकरणाचा सर्वात मोठा आधार दलित, मुस्लिम आणि यादवेतर मागासवर्ग असू शकतो. उत्तर प्रदेशात दलित लोकसंख्या सुमारे २१ टक्के, मुस्लिम सुमारे १९ टक्के आणि यादवेतर ओबीसी हा मोठा सामाजिक समूह मानला जातो. मौर्य, कुशवाह, शाक्य, सैनी, निषाद, पाल, कश्यप, लोध आणि इतर अनेक समुदाय या वर्गात मोडतात.

दलित तरुणांमध्ये विशेषतः जाटव समाजात चंद्रशेखर आझाद यांचा प्रभाव मानला जातो. स्वामी प्रसाद मौर्य हे फार पूर्वीपासून गैर-यादव मागासवर्गीय राजकारणाचा मोठा चेहरा आहेत, तर ओवेसी मुस्लिम मतदारांच्या एका वर्गाला आवाहन करतात. आम आदमी पक्षाचे खासदार संजय सिंह हे देखील उत्तर प्रदेशच्या राजकारणात सक्रिय चेहरा आहेत.

हेही वाचा: बनावट TET-Ded मुळे नोकरीचा मोठा खेळ उघड: 7 शिक्षक बडतर्फ, FIR आदेश

कोणते क्षेत्र प्रभावित होऊ शकतात?

पश्चिम उत्तर प्रदेश, रोहिलखंड, अवध आणि पूर्वांचलच्या अनेक विधानसभा जागांवर दलित, मुस्लिम आणि बिगर यादव ओबीसी मतदार निवडणूक निकालांवर प्रभाव टाकण्याच्या स्थितीत आहेत. या वर्गातील काही भाग नव्या राजकीय व्यासपीठाकडे वळला, तर अनेक जागांवर विजय-पराजयाचे अंतर बदलू शकते.

भाजप आणि सपाचे आव्हान का वाढू शकते?

भाजपने गेल्या दोन विधानसभा निवडणुकीत बिगर यादव ओबीसी आणि बिगर जाटव दलित वर्गात मजबूत जनाधार निर्माण केला आहे. तर समाजवादी पक्ष पीडीए (मागास, दलित, अल्पसंख्याक) रणनीतीद्वारे या वर्गांना स्वतःशी जोडण्याचा प्रयत्न करत आहे. अशा परिस्थितीत तिसऱ्या पर्यायाने या समाजगटांमध्ये प्रभाव निर्माण केल्यास दोन्ही पक्षांसाठी निवडणूक रणनीती अधिक आव्हानात्मक होऊ शकते. मात्र, युती आणि जागावाटपाची औपचारिक घोषणा झाल्यावरच त्याचा खरा परिणाम दिसून येईल.

हेही वाचा: 'राजकारण थांबवा, तोडगा काढा', मायावती NEET आंदोलनावर म्हणाल्या

सध्या अधिक संकेत आहेत, कोणतीही घोषणा नाही

आझाद समाज पक्ष (कांशीराम), एआयएमआयएम, राष्ट्रीय शोषित समाज पार्टी आणि आम आदमी पार्टी यांच्यात अद्याप कोणत्याही निवडणूक युतीची अधिकृत घोषणा करण्यात आलेली नाही. पण सतत वाढत चाललेली राजकीय जवळीक, सामायिक व्यासपीठे आणि बैठका हे निश्चितपणे सूचित करतात की 2027 पूर्वी उत्तर प्रदेशच्या राजकारणात नवीन समीकरणे निर्माण होण्याच्या शक्यतेवर सर्वच पक्ष लक्ष ठेवून आहेत. या राजकीय रसायनाचे रूपांतर निवडणूक युतीत झाले तर उत्तर प्रदेशमधील निवडणूक लढत पूर्वीपेक्षा अधिक रंजक ठरू शकते.