भारत आणि नेपाळने घेतलेला कठोर निर्णय! साखरेचा प्रचंड तुटवडा असताना भारताला आवाहन

साखरेच्या किमती आणि पुरवठ्याचा सट्टा केवळ देशांतर्गत बाजारपेठेपुरता मर्यादित नसून त्याचा जोरदार परिणाम जागतिक बाजारपेठेतही दिसून आला आहे. भारताचा शेजारी देश नेपाळची परिस्थिती अत्यंत बिकट झाली आहे.

भारताने साखर निर्यातीवर बंदी घातल्यापासून नेपाळी बाजारपेठ आणि ग्राहकांची चिंता सतत वाढत गेली. आता आगामी सणांच्या पार्श्वभूमीवर साखरेचे किरकोळ दर सर्वसामान्य ग्राहकांच्या बजेटच्या बाहेर जात आहेत.

सणासुदीत मागणी दुप्पट होते, साठा कमी होतो

नेपाळी मीडिया रातोपतीच्या वृत्तानुसार, नेपाळमध्ये आगामी सणांमध्ये साखरेचा वापर सामान्य कालावधीच्या तुलनेत दुप्पट असेल असा अंदाज आहे. यामुळे आयातीच्या निर्णयांमध्ये होणारा विलंब आणि देशांतर्गत साखरेचा साठा कमी झाल्यामुळे किमती आणि उपलब्धतेवर आणखी दबाव येऊ शकतो अशी चिंता वाढवत आहे. नेपाळमध्ये साखरेच्या किमती ₹95-₹100 प्रति किलोवरून सुमारे ₹120 प्रति किलोपर्यंत वाढल्या आहेत, तर किरकोळ बाजारात तीव्र तुटवडा असल्याच्या बातम्या आहेत.

भारताच्या निर्णयामुळे नेपाळ अडचणीत

भारत सरकारने 13 मे 2026 रोजी साखरेच्या निर्यातीवर बंदी घातली होती, त्यानंतर नेपाळमध्ये टंचाईच्या बातम्या येऊ लागल्या. नेपाळ साखर उद्योग संघाकडून सरकार आणि ग्राहकांना देशांतर्गत साठा पुरेसा आहे आणि कारखान्यांच्या किमती वाढणार नाहीत, असे आश्वासन देण्यात आले.

भारताने साखर निर्यातीवर बंदी घालण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर लगेचच हे आश्वासन देण्यात आले. तथापि, अवघ्या 3 महिन्यांनंतर तेथील परिस्थिती पूर्णपणे बिघडली, कारण नेपाळसाठी भारत हा साखर आयातीचा मुख्य स्त्रोत आहे. उद्योगांकडून यापूर्वी आश्वासने देऊनही, व्यापारी आणि सर्वसामान्य ग्राहक आता झपाट्याने वाढणाऱ्या किमती आणि दुकानांमध्ये साखर उपलब्ध नसल्याच्या तक्रारी करत आहेत.

नेपाळ भारताकडून साखर खरेदी करण्याच्या तयारीत आहे

सण सुरू होण्यापूर्वी नेपाळ सरकार भारतातून साखर आयात करण्यासाठी आणीबाणीची तयारी करत आहे. फूड मॅनेजमेंट अँड ट्रेडिंग कंपनी लिमिटेडचे ​​माहिती अधिकारी माधव मिश्रा यांच्या मते, कंपनी भारतासोबत सरकार-टू-सरकार (G2G) कराराअंतर्गत 10,000 क्विंटल (1,000 मेट्रिक टन) साखर आयात करण्याच्या व्यवस्थेच्या अंतिम टप्प्यात आहे, असे नेपाळी माध्यमांनी वृत्त दिले आहे.

पहिली खेप काही दिवसांत नेपाळगंजला पोहोचेल अशी अपेक्षा आहे. यासोबतच कंपनीने सूचित केले आहे की, सुरुवातीचा पुरवठा अपुरा असल्याचे सिद्ध झाल्यास साखरेचे अतिरिक्त प्रमाणही मागवले जाऊ शकते.

राजभंडारी यांनी भारतावरील अवलंबित्व स्वीकारले

सॉल्ट ट्रेडिंग कॉर्पोरेशनचे माहिती अधिकारी कुमार राजभंडारी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, तात्काळ गरजा पूर्ण करण्यासाठी संबंधित मंत्रालयाच्या समन्वयाने 2,500 मेट्रिक टन साखर आणण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे. त्याचप्रमाणे, सण जवळ येत असताना, ग्राहकांना परवडणाऱ्या किमतीत साखर उपलब्ध करून देण्यासाठी मंत्रालयाशी समन्वय साधून मोठ्या प्रमाणात साखरेची खरेदी केली जाईल.

भारताने साखर निर्यातीवर काही निर्बंध लादल्यानंतर पुरवठा व्यवस्था अत्यंत अवघड झाल्याचे माहिती अधिकारी राजभंडारी यांनी उघडपणे मान्य केले. ते म्हणाले, “आम्हाला बाजारात साखरेचा तुटवडा असल्याच्या तक्रारी सातत्याने येत आहेत. मात्र, आम्ही मंत्रालयाच्या सतत संपर्कात आहोत. करात सूट किंवा अन्य पर्यायी मार्गाने साखर लवकरात लवकर आणण्याची आमची तयारी आहे. मंत्रालयाकडून अंतिम मंजुरी मिळाल्यावर बाजाराची ही गंभीर समस्या दूर होईल.”