होर्मुझ नाकेबंदी संपली, इराणच्या खार्ग बेटावरून लाखो बॅरल कच्च्या तेलाचा प्रचंड पुरवठा सुरू झाला.

या क्षणाची सर्वात मोठी बातमी जागतिक ऊर्जा बाजार आणि मध्य पूर्वेकडून येत आहे. जगातील सर्वात सामरिकदृष्ट्या संवेदनशील सागरी मार्ग, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवरून नाकेबंदी पूर्णपणे हटवण्यात आली आहे. ही बंदी उठवल्यानंतर जागतिक तेल बाजाराने सुटकेचा नि:श्वास सोडला असून समुद्रातील ठप्प झालेल्या तेलाचा पुरवठा अचानक वाढला आहे. सर्वात मोठा बदल इराणच्या मुख्य तेल टर्मिनल 'खर्ग आयलंड'वर दिसत आहे, जिथून कच्च्या तेलाची मोठी खेप जागतिक बाजारपेठेत रवाना होऊ लागली आहे. समुद्रात वाढलेली हालचाल, महाकाय टँकरमध्ये तेल भरले सुत्रांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार आणि सॅटेलाइट फोटोंनुसार, नाकाबंदी उठवताच इराणच्या खार्ग बेटावरील हालचाली अनेक पटींनी वाढल्या आहेत. आंतरराष्ट्रीय निर्बंध आणि तणावामुळे, जे सुपरटँकर (VLCC) समुद्रात अनेक दिवस नांगरून उभे होते, ते आता वेगाने कच्च्या तेलाने भरले जात आहेत. गेल्या काही तासांत या जहाजांमध्ये लाखो बॅरल कच्चे तेल भरले गेले आहे, जे आता आशिया आणि युरोपच्या प्रमुख बाजारपेठांकडे जाण्यासाठी सज्ज झाले आहेत. होर्मुझची सामुद्रधुनी जगासाठी महत्त्वाची का आहे? जगातील 20 ते 30 टक्के कच्चे तेल या होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जाते. ओमान आणि इराण दरम्यान असलेला हा अरुंद सागरी मार्ग जागतिक अर्थव्यवस्थेची जीवनरेखा मानला जातो. येथील नाकेबंदी उठवल्यास कच्च्या तेलाच्या किमतीतील प्रचंड चढउतारांना आळा बसेल, असे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. ही बातमी भारतासारख्या प्रमुख तेल आयातदार देशांसाठी दिलासा देणारी आहे, कारण पुरवठा साखळी पूर्ववत झाल्यामुळे देशांतर्गत बाजारात पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती स्थिर राहण्याची आशा वाढली आहे. खार्ग बेटावरून पुरवठा सुरू करण्याचे जागतिक महत्त्व: इराणचे खार्ग बेट हे त्याचे सर्वात मोठे आणि महत्त्वाचे तेल निर्यात केंद्र आहे. येथून थेट पुरवठा सुरू करणे म्हणजे जागतिक बाजारपेठेत कच्च्या तेलाची उपलब्धता वाढेल. मात्र, ओपेक आणि इतर पाश्चात्य देश या अचानक वाढीवर लक्ष ठेवून आहेत. या पाऊलामुळे आगामी काळात आखाती देशांची समीकरणे बदलू शकतात, असे भू-राजकीय रणनीतीतज्ज्ञांचे मत आहे. सध्या कच्च्या तेलाची ही 'ब्लॅक गोल्ड' सुनामी जगभरातील ऊर्जा बाजारांना नवी दिशा देण्यासाठी निघाली आहे.