वाढत्या फ्रँचायझी टी-20 लीग्सना बसणार आळा; आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या भवितव्यासाठी ICCचा मोठा निर्णय

टी20 फ्रँचायझी लीग्सचा जागतिक स्तरावर विस्तार होत असताना, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या भविष्याबाबतच्या चर्चांना वेग आला आहे. खेळाडूंना कोट्यवधी डॉलर्सची कमाई करून देणाऱ्या लीग्सची संख्या सातत्याने वाढत आहे. शिवाय, अनेक दिग्गज क्रिकेटपटूंनी आपल्या राष्ट्रीय संघांपेक्षा फ्रँचायझी क्रिकेटला अधिक प्राधान्य देण्यास सुरुवात केली आहे. या वाढत्या चिंतांच्या पार्श्वभूमीवर, आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने (ICC) एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. त्यांनी फ्रँचायझी क्रिकेट आणि आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट यांच्यात योग्य समतोल कसा साधता येईल, याचा अभ्यास करण्यासाठी एक विशेष समिती स्थापन करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

जगभरात वेगाने विस्तारणाऱ्या टी20 फ्रँचायझी लीग्सचा विचार करून, आयसीसी बोर्डाने एका समर्पित समितीच्या स्थापनेला मंजुरी दिली आहे. या समितीचे मुख्य उद्दिष्ट हे असेल की, सध्याच्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वेळापत्रकावर कोणताही नकारात्मक परिणाम न होता, फ्रँचायझी क्रिकेट आणि आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट यांचे सहअस्तित्व कसे शक्य होईल, हे निश्चित करणे. आयसीसीच्या मते, सदस्य देशांच्या क्रिकेट मंडळांना अशी चिंता भेडसावत आहे की, देशांतर्गत टी20 लीग्सच्या विस्तारामुळे द्विपक्षीय मालिकांवर आणि आयसीसीच्या ‘फ्युचर टूर्स प्रोग्राम’वर (FTP) वाढता दबाव येत आहे. एका निवेदनात, आयसीसीने नमूद केले की, बोर्डाने फ्रँचायझी क्रिकेटच्या वाढत्या विस्ताराबाबत चिंता व्यक्त केली आणि सध्याच्या चौकटीत राहून फ्रँचायझी क्रिकेटचा आंतरराष्ट्रीय वेळापत्रकाशी सुसंवाद कसा साधता येईल, याचे मूल्यमापन करण्यासाठी एक समिती स्थापन करण्याचा निर्णय घेतला.

गेल्या काही वर्षांत फ्रँचायझी क्रिकेटचा वेगाने विस्तार झाला आहे. इंडियन प्रीमियर लीग (IPL) व्यतिरिक्त, SA20, इंटरनॅशनल लीग टी20, बिग बॅश लीग, बांगलादेश प्रीमियर लीग, लंका प्रीमियर लीग, द हंड्रेड (The Hundred) आणि कॅरिबियन प्रीमियर लीग यांसारख्या लीग्सनी क्रिकेटच्या वेळापत्रकात आधीच एक महत्त्वपूर्ण स्थान पटकावले आहे. शिवाय, या वर्षी ‘युरोपियन टी20 प्रीमियर लीग’ सुरू होणार आहे, ज्यामुळे क्रिकेटचे वेळापत्रक आणखीच दाटीवाटीचे होईल.

खेळाडूंची उपलब्धता, राष्ट्रीय संघाप्रती असलेली बांधिलकी आणि फ्रँचायझी क्रिकेटचे व्यावसायिक यश यांच्यात समतोल साधण्यासाठी आयसीसी दीर्घकाळापासून प्रयत्नशील आहे. आयसीसीच्या विविध समित्यांमध्ये यापूर्वी असे प्रस्ताव मांडले गेले होते की, एखाद्या खेळाडूला दर हंगामात केवळ मर्यादित संख्येतच फ्रँचायझी लीग्समध्ये खेळण्याची परवानगी असावी, जेणेकरून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटलाच सर्वोच्च प्राधान्य मिळेल. ही चिंता विशेषतः लहान क्रिकेट राष्ट्रांच्या बाबतीत अधिक तीव्र आहे. कारण या देशांमधील खेळाडूंनी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या तुलनेत फ्रँचायझी क्रिकेटला एक अधिक फायदेशीर आणि शाश्वत करिअरचा पर्याय म्हणून पाहण्यास सुरुवात केली आहे.

अलीकडील काही वर्षांत, अनेक नामवंत खेळाडूंनी आपले संपूर्ण लक्ष फ्रँचायझी क्रिकेटवर केंद्रित करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्ती घेतली आहे. यामध्ये निकोलस पूरन आणि हेनरिक क्लासेन यांसारख्या मोठ्या नावांचा समावेश आहे. पूरनने वयाची 30 वर्षे पूर्ण होण्यापूर्वीच आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्ती घेतली. त्याचप्रमाणे, सुनील नारायणनेही बऱ्याच काळापूर्वीच आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणे थांबवले आहे; तरीही तो फ्रँचायझी क्रिकेटच्या विश्वात मात्र आजही सक्रिय आहे.