सुपर-7 स्टेज म्हणजे काय? ICC चा नवा फॉर्म्युला; वर्ल्ड कपमध्ये भारत-पाकिस्तानची किमान 2 वेळा लढत

आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने (ICC) गुरुवार, 1 ऑक्टोबर रोजी 2027 च्या एकदिवसीय विश्वचषकाचे वेळापत्रक जाहीर केले. या विश्वचषकासाठी आयसीसीने 'सुपर मालिका' आणि 'सुपर-7' असे नवीन टप्पे समाविष्ट केले आहेत. या नवीन टप्प्यांमुळे स्पर्धेची रंगत अधिक वाढणार आहे.

‘सुपर सिरीज’चा भारताशी फारसा संबंध नाही, कारण हा टप्पा गट-सामन्यांच्या (group stage) आधी खेळवला जाईल. पात्रता प्रक्रियेत 12व्या ते 14व्या क्रमांकावर असलेल्या संघांमध्ये ही मालिका खेळवली जाईल. या तीन संघांपैकी एक संघ गट-सामन्यांमध्ये प्रवेश करेल आणि मुख्य 12 संघांच्या स्पर्धेचा भाग बनेल.

यापूर्वी, गट-सामन्यानंतर प्रत्येक गटातील अव्वल दोन संघ थेट उपांत्य फेरीसाठी (semi-finals) पात्र ठरत असत. मात्र, 2027 च्या विश्वचषकासाठी आयसीसीने उपांत्य फेरीपूर्वी 'सुपर-7‘ हा नवीन टप्पा आणला आहे.

एकदिवसीय विश्वचषक गट-सामन्यांनी सुरू होईल. यात सहभागी होणाऱ्या 12 संघांची प्रत्येकी सहा संघांच्या दोन गटांत विभागणी करण्यात आली आहे.

गट अ (Group A): भारत, ऑस्ट्रेलिया, पाकिस्तान, अफगाणिस्तान, झिम्बाब्वे आणि एक पात्रता फेरीतील संघ (qualifier team).

गट ब (Group B): दक्षिण आफ्रिका, न्यूझीलंड, श्रीलंका, इंग्लंड, बांगलादेश आणि एक पात्रता फेरीतील संघ (qualifier team).

गट-सामन्यानंतर, अव्वल दोन संघ थेट उपांत्य फेरीसाठी पात्र ठरणार नाहीत. त्याऐवजी, उपांत्य फेरीपूर्वी ‘सुपर-7’ टप्पा खेळवला जाईल. या टप्प्यासाठी पात्र ठरणाऱ्या संघांना शून्य गुणांसह नव्याने सुरुवात करावी लागेल.

दोन्ही गटांतील अव्वल तीन संघ थेट ‘सुपर-7’ टप्प्यात प्रवेश करतील. याव्यतिरिक्त, आपापल्या गटात चौथ्या स्थानावर राहिलेल्या संघांपैकी एक संघ सातवा संघ म्हणून या टप्प्यात प्रवेश करेल. हे निश्चित करण्यासाठी गुण, विजयांची संख्या आणि ‘नेट रन रेट’ (NRR) यांसारख्या घटकांचा विचार केला जाईल. परिणामी, चौथ्या स्थानावर राहणाऱ्या संघांचे स्पर्धेतील आव्हान लगेच संपणार नाही, आपली आकडेवारी सुधारून ते ‘सुपर-7’ (Super-7) मध्ये स्थान मिळवू शकतात.

‘सुपर-7’ मध्ये प्रवेश केल्यानंतर सर्व संघ नव्याने सुरुवात करतील. गट फेरीतील (group stage) गुण किंवा कामगिरीचा या टप्प्यावर कोणताही फायदा मिळणार नाही; ‘सुपर-7’ गुणतालिकेची सुरुवात शून्यापासून होईल. ‘सुपर-7’ टप्पा ‘राउंड-रॉबिन’ (round-robin) पद्धतीने खेळला जाईल. याचा अर्थ असा की, प्रत्येक संघाला इतर सहा संघांविरुद्ध प्रत्येकी एक सामना खेळण्याची संधी मिळेल. अशा प्रकारे, प्रत्येक संघ ‘सुपर-7’ मध्ये 6 सामने खेळेल.

या टप्प्यात एकूण २१ सामने खेळले जातील. ‘सुपर-7’ गुणतालिकेत अव्वल चार स्थानांवर राहणारे संघ थेट उपांत्य फेरीसाठी (semi-finals) पात्र ठरत

प्रेक्षक, संघ आणि इतर संबंधित घटकांसाठी वेळापत्रकाबाबत स्पष्टता असावी, या उद्देशाने काही संघांना ‘सुपर-७’ मध्ये विशिष्ट स्थाने (slots) आधीच निश्चित करून देण्यात आली आहेत.

A1: भारत
A2: ऑस्ट्रेलिया
A3: पाकिस्तान
AB4: इंग्लंड
B1: न्यूझीलंड
B2: दक्षिण आफ्रिका
B3: श्रीलंका

उदाहरणार्थ, ‘सुपर-7’ टप्पा सोमवार, 25 ऑक्टोबर 2027 रोजी सुरू होणार आहे. त्या दिवशी जोहान्सबर्गमध्ये ‘संघ A2’ चा सामना ‘संघ B3’ शी होईल. जर ऑस्ट्रेलिया आणि श्रीलंका हे दोन्ही संघ ‘सुपर-7’ टप्प्यासाठी पात्र ठरले, तर हा सामना ऑस्ट्रेलिया आणि श्रीलंका यांच्यात खेळला जाईल.

जर एखादा ‘नॉन-सीडेड’ (पूर्व-निर्धारित नसलेला) संघ ‘सुपर-7’ टप्प्यासाठी पात्र ठरला आणि संबंधित ‘प्री-सीडेड’ (पूर्व-निर्धारित) संघ पात्र ठरण्यात अपयशी ठरला, तर तो ‘नॉन-सीडेड’ संघ त्या ‘प्री-सीडेड’ संघाची जागा घेईल.

उदाहरणार्थ, जर बांगलादेश ‘सुपर-7’ टप्प्यासाठी पात्र ठरला आणि श्रीलंका पात्र ठरली नाही, तर बांगलादेश ‘B3’ या स्थानावर खेळेल. परिणामी, 25 ऑक्टोबर रोजी त्यांचा सामना ऑस्ट्रेलियाशी होईल.

पात्रता प्रक्रियेत पारदर्शकता राखण्यासाठी आणि चाहत्यांना निश्चित वेळापत्रक बऱ्याच आधी उपलब्ध करून देण्यासाठी ही सीडिंग पद्धत लागू करण्यात आली आहे.

आयसीसीच्या (ICC) नवीन ‘सुपर-7’ फॉरमॅटमुळे हे निश्चित झाले आहे की, विश्वचषकादरम्यान भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात किमान दोन सामने खेळले जातील. पहिला सामना गट फेरीत (group stage) होईल आणि त्यानंतर दोन्ही संघ ‘सुपर-7’ फेरीत आमनेसामने येतील.

शिवाय, जर भारत आणि पाकिस्तान या दोन्ही संघांनी उपांत्य फेरी किंवा अंतिम फेरीसाठी पात्रता मिळवली, तर त्यांच्यात तिसरा सामना होण्याचीही शक्यता आहे. यामुळे 2027 च्या विश्वचषकातील भारत-पाकिस्तान सामन्यांबाबतची उत्सुकता अधिकच वाढली आहे.