धावपटूंचे सर्वोच्च स्वप्न: जाणून घ्या जगातील प्रतिष्ठित ‘वर्ल्ड मॅरेथॉन मेजर्स’बद्दल

धावपटूंच्या जगात मॅरेथॉन पूर्ण करणे ही केवळ शारीरिक क्षमतेची परीक्षा नसते, तर तो शिस्त, संयम आणि मानसिक ताकदीचा प्रवास असतो. जगभरात वर्षभरात शेकडो मॅरेथॉन स्पर्धा आयोजित केल्या जातात, परंतु धावपटूंच्या विश्वात ज्या स्पर्धांना सर्वोच्च प्रतिष्ठेचा मान मिळतो, त्या म्हणजे ‘ॲबॉट वर्ल्ड मॅरेथॉन मेजर्स’ (Abbott World Marathon Majors – WMM). ऑलिम्पिक आणि जागतिक अजिंक्यपद स्पर्धेव्यतिरिक्त ही मॅरेथॉन विश्वातील सर्वात मोठी आणि आव्हानात्मक मालिका मानली जाते.

वर्ल्ड मॅरेथॉन मेजर्स म्हणजे काय?
जागतिक स्तरावरील प्रमुख मॅरेथॉन स्पर्धांना एका छताखाली आणून मॅरेथॉन खेळाला व्यापक स्वरूप देण्यासाठी 2006 मध्ये ‘वर्ल्ड मॅरेथॉन मेजर्स’ची स्थापना झाली. सुरुवातीला यात बॉस्टन, लंडन, बर्लिन, शिकागो आणि न्यूयॉर्क सिटी या पाच स्पर्धांचा समावेश होता. 2013 मध्ये टोकियो मॅरेथॉनचा समावेश झाल्यानंतर ही ‘Six Majors’ म्हणून जगभर ओळखली जाऊ लागली.

नोव्हेंबर 2024 मध्ये सिडनी मॅरेथॉन (Sydney Marathon) ला अधिकृत मान्यता मिळाली आणि 2025 च्या हंगामापासून तिचा सातवी मेजर म्हणून समावेश करण्यात आला. त्यामुळे ही प्रतिष्ठित मालिका आता ‘Seven Majors’ म्हणून ओळखली जात आहे.

जगातील या 7 प्रतिष्ठित स्पर्धांची वैशिष्ट्ये
1) टोकियो मॅरेथॉन (Tokyo Marathon – जपान)
2007 मध्ये सुरू झालेली ही स्पर्धा 2013 मध्ये WMM मध्ये समाविष्ट झाली. आशिया खंडातील ही सर्वात मोठी आणि शिस्तबद्ध मॅरेथॉन मानली जाते. जपानची संस्कृती, स्थानिक प्रेक्षकांचा उत्साह आणि चोख आयोजन यामुळे येथे धावणे हा धावपटूंसाठी अनोखा अनुभव ठरतो.

2) बोस्टन मॅरेथॉन (अमेरिका)
1897 पासून अविरतपणे सुरू असणारी ही जगातील सर्वात जुनी वार्षिक मॅरेथॉन आहे. बॉस्टनमध्ये धावण्यासाठी वय आणि लिंगानुसार अत्यंत कडक ‘पात्रता वेळ’ (Qualifying Time) पूर्ण करावी लागते. धावपटूंच्या भाषेत या पात्रतेला BQ (Boston Qualifier) म्हटले जाते, जे मिळवणे हे प्रत्येक मॅरेथॉनरचे सर्वोच्च ध्येय असते.

3) लंडन मॅरेथॉन (London Marathon – युनायटेड किंगडम)
1981 मध्ये सुरू झालेली ही मॅरेथॉन तिच्या ऐतिहासिक मार्गासाठी आणि विक्रमी चॅरिटी निधी उभारणीसाठी प्रसिद्ध आहे. लंडनच्या प्रसिद्ध वास्तूंच्या साक्षीने लाखो प्रेक्षकांच्या जल्लोषात धावण्याचा आनंद काही वेगळाच असतो.

4) बर्लिन मॅरेथॉन (Berlin Marathon – जर्मनी)
जर तुम्हाला तुमचा वेग तपासायचा असेल, तर बर्लिन सर्वोत्तम ठिकाण आहे. येथील सपाट आणि गुळगुळीत रस्त्यांमुळे पुरुषांचे व महिलांचे सर्वाधिक जागतिक विक्रम (World Records) याच मार्गावर नोंदवले गेले आहेत. वेगवान कामगिरीसाठी ही स्पर्धा जगभरात ओळखली जाते.

5) शिकागो मॅरेथॉन (Chicago Marathon – अमेरिका)
1977 पासून आयोजित होणारी शिकागो मॅरेथॉन सपाट आणि अतिशय वेगवान कोर्ससाठी ओळखली जाते. हजारो धावपटू येथे आपली वैयक्तिक सर्वोत्तम वेळ म्हणजेच ‘Personal Best’ (PB) नोंदवण्यासाठी जगभरातून हजेरी लावतात.

6) न्यूयॉर्क सिटी मॅरेथॉन (New York City Marathon – अमेरिका)
सहभागी धावपटूंच्या संख्येच्या दृष्टीने ही जगातील सर्वात मोठी मॅरेथॉन आहे. न्यूयॉर्क शहरातील पाचही प्रशासकीय भागांमधून (5 Boroughs) जाणारा हा मार्ग आणि रस्त्यांच्या दुतर्फा उभे राहून धावपटूंचा उत्साह वाढवणारे लाखो नागरिक या स्पर्धेला एका मोठ्या उत्सवाचे रूप देतात.

7) सिडनी मॅरेथॉन (Sydney Marathon – ऑस्ट्रेलिया)
WMM मध्ये नव्याने सामील झालेली ही सातवी स्पर्धा आहे. नोव्हेंबर 2024 मध्ये या स्पर्धेच्या समावेशाची अधिकृत घोषणा झाली आणि 2025 पासून तिने मेजर्समध्ये पदार्पण केले. सिडनी हार्बर ब्रिज आणि ऑपेरा हाऊसच्या पार्श्वभूमीवर होणाऱ्या या मॅरेथॉनमुळे ओशनिया खंडही आता मेजर्सच्या जागतिक नकाशावर आला आहे.

‘Six Star Finisher’ पदक आणि भविष्यातील माइलस्टोन्स
WMM शी जोडलेला सर्वात मानाचा सन्मान म्हणजे ‘सिक्स स्टार फिनिशर’ (Six Star Finisher).

ज्या धावपटूने टोकियो, बॉस्टन, लंडन, बर्लिन, शिकागो आणि न्यूयॉर्क या मूळ सहा मॅरेथॉन यशस्वीरीत्या पूर्ण केल्या आहेत, त्यांना Abbott WMM कडून भव्य Six Star Medal देऊन सन्मानित केले जाते.

सिडनीचा समावेश झाल्यानंतरही हा ऐतिहासिक ‘सिक्स स्टार’ सन्मान कायम ठेवण्यात आला आहे. याशिवाय अतिरिक्त मेजर्स पूर्ण करणाऱ्यांसाठी जागतिक पातळीवर नवीन टप्पे आणि पदके सुरू करण्यात येत आहेत.

सहभाग मिळवणे इतके कठीण का असते?
या स्पर्धांमध्ये सहभागी होण्यासाठी थेट नोंदणी सहसा उपलब्ध नसते. यासाठी तीन प्रमुख मार्ग असतात:
पात्रता वेळ (Time Qualifier): बॉस्टनसारख्या स्पर्धांसाठी अतिशय कडक वेळेचे निकष पार करणे.
लॉटरी पद्धत (Ballot / Lottery): लाखो अर्जांमधून नशिबाच्या जोरावर मिळणारी मर्यादित जागा.
चॅरिटी (Charity Bibs): अधिकृत सामाजिक संस्थांसाठी ठरावीक निधी संकलित करून मिळवलेला प्रवेश.

केवळ एलिट धावपटूंसाठीच नव्हे!
या स्पर्धांमध्ये जगातील अव्वल, ऑलिम्पिक पदक विजेते एलिट अॅथलीट्स धावतातच; परंतु त्याचबरोबर हजारो सामान्य व हौशी (Recreational) धावपटूही एकत्र धावतात. स्वतःच्या मर्यादेपलीकडे जाऊन 42.195 किलोमीटरचे अंतर पार करणे, हीच या स्पर्धेतील खरी प्रेरणा असते.

भारतीय धावपटू आणि मेजर्स
गेल्या काही वर्षांत भारतात रनिंग कल्चरने प्रचंड वेग घेतला आहे. मुंबई, दिल्ली, सातारा, पुणे अशा विविध ठिकाणच्या मॅरेथॉनमधून सराव करत अनेक भारतीय धावपटू आता आंतरराष्ट्रीय स्तरावर देशाचे नाव उंचावत आहेत. पात्रता फेरी गाठून किंवा लॉटरी जिंकून ‘सिक्स स्टार फिनिशर’ बनणे ही आज अनेक भारतीय धावपटूंसाठी अभिमानाची बाब ठरत आहे.

थोडक्यात सांगायचे तर, वर्ल्ड मॅरेथॉन मेजर्स म्हणजे केवळ 42 किलोमीटरच्या सात शर्यतींची यादी नाही; तर ती जगभरातील धावपटूंचा घाम, समर्पण, चिकाटी आणि स्वप्नांना जोडणारी एक भव्य जागतिक चळवळ आहे. (The Ultimate Dream for Runners: Learn About the Prestigious ‘World Marathon Majors’)

येथे क्लिक करुन जाणून घ्या…
मॅरेथॉन म्हणजे नक्की काय? जाणून घ्या इतिहास, प्रकार आणि रंजक माहिती
मॅरेथॉनचे प्रकार किती आणि कोणते? जाणून घ्या संपूर्ण माहिती